Thứ hai, 26/06/2017

Bia tưởng niệm - Nơi quy tụ tình anh em Lào - Việt

author Admin 2014-09-05 04:56:00

Bia tưởng niệm các Anh hùng Liệt sỹ  Việt-Lào                            Nơi nghĩa tình quy tụ

                               Phóng sự của Vũ Trình Tường

Nồng hậu Đồn Biên phòng Cha Lo.

Chúng tôi, đoàn cán bộ của Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh Việt Nam (Hội Trường Sơn) trong đội hình của Chương trình Nghĩa tình Trường Sơn (Báo Sài Gòn giải phóng, Hội Trường Sơn, Bộ CH Biên phòng Quảng Bình) cùng Đại biểu TP. Hồ Chí Minh, Lãnh đạo tỉnh Quảng Bình, Tỉnh Đoàn Quảng Bình…sẽ  tổ chức Lễ khánh thành Bia tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ Lào - Việt Nam tại bản Na Phầu, huyện Bua La Pha, tỉnh Khăm Muộn (Lào). Sáng ngày 29-5-2014, chúng tôi xuất phát từ TP. Đồng Hới đi theo đường Hồ Chí Minh ra phía bắc, qua các địa danh lịch sử như Xuân Sơn, Khe Gát, đèo Đá Đẽo, Hóa Tiến, Hóa Thanh... đến Khe Ve chúng tôi rẽ vào Đường 12 hướng về cửa khẩu Cha Lo.

Gần trưa, chúng tôi dừng lại ở bản Bãi Dinh trên đường 12 để dự Lễ khánh thành và bàn giao “Trạm xá Quân dân y” (do chương trình Nghĩa tình Trường Sơn tài trợ) cho chính quyền bản Bãi Dinh, xã Dân Hóa, huyện Minh Hóa.

Sau lễ Khánh thành, Đồn Biên phòng Cha Lo mời cả đoàn ăn cơm trưa tại đơn vị. Tuy đường 12 mới làm không qua Cổng Trời, nhưng đoàn xe chúng tôi vẫn rẽ qua Di tích để những người mới đến lần đầu tranh thủ khám phá, chụp ảnh, những cựu lái xe Trường Sơn ôn lại những kỷ niệm ở nơi đây trong những năm 60 của thế kỷ trước. Gần đứng bóng, chúng tôi về đến Đồn Biên phòng Cha Lo. Lòng nhiệt tình mến khách của chủ nhà đã làm làm dịu đi cái nóng buổi trưa oi ả. Từ thời sinh viên tôi đã rất mê giai điệu bài hát  ”Đêm Cha Lo”, còn hôm nay tôi đã được chứng kiến tận mắt cuộc sống, sinh hoạt của những người lính biên phòng. Nhiệm vụ của các anh là bảo vệ bình yên cho gần 30 km đường biên giới Việt- Lào, đảm bảo xuất nhập cảnh cho Cửa khẩu quốc tế Cha Lo. Tại nhà khách của Đồn, Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn - Phó Chủ tịch thường trực Hội TT Trường Sơn tặng bức tranh của họa sĩ Đức Dụ vẽ về Trường Sơn cùng kỷ niệm chương cho lãnh đạo Đồn; Bà Nguyễn Thị Như Thủy: Phó giám đốc sở Nội vụ, phó Ban thi đua khen thưởng thành phố HCM tặng bức tranh về Bác Hồ cho đồn Cha Lo cùng những lời chia sẻ chân thành.

Bữa trưa khá tươm tất với rau xanh, bầu bí hái từ “vườn nhà”, các món nhắm được chế biến từ thịt “lợn rừng” nuôi bán hoang dã sau doanh trại. Câu chuyện quanh bàn ăn rất hào hứng, thân tình. Chúng tôi, cũng như tất cả mọi người trong đoàn đều nhận được những tình cảm nồng hậu của những người lính biên phòng nơi biên giới phía tây Tổ Quốc.

Sau bữa ăn, chúng tôi lại tiếp tục chương trình hành quân sang đất bạn Lào. 

Bên “Phiến đá thiêng”

Ngày 13-5-2012, lễ cầu siêu cho các Liệt sĩ đã tiến hành trên " Phiến đá thiêng"

Đã có sự làm việc từ trước, xe của Biên phòng Quảng Bình dẫn đầu đoàn của chúng tôi lần lượt qua cả hai trạm kiểm soát cửa khẩu mà không phải làm thủ tục xuất nhập cảnh thông thường. Từ biên giới, địa hình dốc dần về phía Tây. Đường 12 trải nhựa nhẵn lì nhưng quanh co liên tục. Những chiếc xe tải lặc lè cõng trên lưng mấy chục tấn thạch cao rì rì leo dốc. Những chiếc công te nơ cao lớn chông chênh, nghiến phanh kin kít xuống dốc hướng về Thà Khẹc cách đây hơn trăm cây số. Đã thấp thoáng bóng người, bóng cờ..trên vạt đất khá rộng bên trái khúc cua. Trong cảnh phục phản quang, những cảnh sát Lào hướng dẫn từng chiếc xe vào chỗ đỗ. Rất đông những nam nữ thanh niên Lào - Việt đã đến đây từ sáng để chuẩn bị cho lễ Khánh thành hôm nay. Trung tâm của lễ Khánh thành là Bia Tưởng niệm mới xây dựng với hình thức rất ấn tượng. Thân bia bằng đã nguyên khối, bên dưới chạm khắc hình tượng  hoa sen Việt Nam và hoa Chăm Pa  Lào. Mặt bia là hai Quốc Kỳ của hai nước và dòng chữ: “ Đời đời nhớ ơn các Anh hùng Liệt sỹ Lào và Việt Nam hy sinh ở Lằng Khằng tỉnh Khăm Muộn trong chiến đấu chống đế quốc xâm lược”  bằng hai thứ tiếng. Tôi bị hút về phía phiến đá dưới tán cây, nơi Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn đang giở ra cho mọi người xem bức ảnh chụp chính phiến đá này ngày 13-5-2012 và bài báo “ Linh thiêng bản Nà Phầu”. Mọi người đứng quanh nghe ông kể: “Trong hành trình “Về thăm chiến trường xưa”, hai năm về trước, Đoàn cán bộ của chương trình Nghĩa tình Trường Sơn đã “ vô tình” dừng nghỉ bên phiến đá dưới tán cây này. Thật kỳ lạ, trong thời khắc đó, giữa trưa hè oi nóng mà từ phiến đá như tỏa ra làn khí mát lạnh, ngọn lá trên tán cây cũng khẽ rì rào lay động. Dường như đã có cuộc hội tụ về đây của những Liệt sĩ để nhắc nhở những đồng đội về sự tồn tại của họ. Với sự mẫn cảm đặc biệt, nhà sư Thích Trung Sơn đề xuất  tiến hành một lễ cầu siêu nhỏ. Như một sự trùng hợp hay là sự sắp đặt tự nhiên mà bên cạnh chỗ đá khá bằng phẳng như mặt bàn lại có một hốc nhỏ có thể cắm hương. Ngay khi nhà Sư thỉnh tiếng chuông đầu tiên, một chùm ánh sáng từ trên cao xuyên qua tán lá cây rọi đúng vào nơi bày lễ vật cầu siêu. Những chú bướm trắng, bướm vàng từ đâu bay đến đậu quanh phiến đá. Có phải đây là thời khắc âm dương hội ngộ? Có phải tấm chân tình của chúng tôi đã thấu đến các Anh Linh? Trong làn khói hương kỳ ảo linh thiêng, mọi người đều nghĩ đến việc cần xây dựng Bia tưởng niệm các Liệt sĩ đã hy sinh trên tuyến đường 12 này. Một cuộc quyên góp nhanh chóng, các thành viên trong đoàn đã đóng góp được  52 triệu đồng. Ý nguyện xây dựng Bia tưởng niệm  đã được hình thành bên phiến đá thiêng này như thế”

Câu chuyện ông Tuấn kể đã làm ngỡ ngàng xúc động những người nghe, ngay cả Ngài Ka Tô Chủ tịch hội đồng Quản trị Suntory Pepsico Việt Nam (người Nhật Bản) mặc dù không hiểu nội dung, nhưng ông vẫn chăm chú theo dõi từ đầu đến cuối câu chuyện về phiến đá thiêng này.

Ngọn cây, hòn đá vốn vô tình, chính tấm chân tình của con người đã đã tạo nên những linh hồn cho cây, cho đá.

Ngày 29-5-2014, các đại biểu dự lễ Khánh thành Bia Tưởng niện LS chăm chú nghe Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn kể về ý đồ XD Bia Tưởng niệm LS đã hình thành bên "Phiến đá thiêng" này.

Chuyện của người trong cuộc

Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn kể lại cuộc sống và chiến đấu của Bộ đội Trường Sơn và Bộ đội và nhân dân Lào  trên đường 12 trong những năm 60 của thế kỷ trước.

Đoàn đại biểu tỉnh Quảng Bình do ông Trần Tiến Dũng dẫn đầu đến từ rất sớm để kiểm tra công tác chuẩn bị của Ban tổ chức. Đoàn đại biểu tỉnh Khăm Muộn do ông Xổm Xay Phết Xì Nuôn - Ủy viên thường vụ Tỉnh ủy, phó Tỉnh trưởng dẫn đầu đã về dự rất đúng giờ. Lễ Khánh thành đã bắt đầu với những nghi lễ trang trọng. Mở đầu là bản báo cáo quá trình xây dựng Bia tưởng niệm của đồng chí Nguyễn Văn Thái - Phó bí thư tỉnh Đoàn Quảng Bình- Đơn vị được giao làm Chủ đầu tư Dự án. Ông Trần Thế Tuyển, nguyên Tổng biên tập báo SGGP, nay là cố vấn của chương trình NTTS đã có bài phát biểu nêu rõ: từ một ý nguyện của các Cựu binh Trường Sơn hai năm về trước, Chương trình NTTS cùng các nhà tài trợ đã biến ý nguyện ấy thành tấm Bia tưởng niệm hôm nay. Chương trình NTTS- Báo Sài Gòn giải phóng đã và sẽ tiếp tục làm những công việc tri ân với những người đã góp xương máu của mình cho hạnh phúc của hai dân tộc Việt- Lào. Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn, với tư cách là nhân chứng lịch sử trên con đường này, ông xúc động kể lại : “ Từ năm 1961, được sự đồng ý của đảng Nhân dân cách mạng Lào, đường 129 được xây dựng gấp từ Lằng Khằng về đường 9 tại KêPô. Từ đó những chiếc xe ô tô chở nhu yếu phẩm, quân trang, quân dụng đầu tiên đã vượt đèo Mụ Giạ theo đường 12 vào tỉnh Khăm Muộn, vào đến Mường Phìn chi viện cho bộ đội Việt Nam và bộ đội Pha thét Lào. Đường 12 là cửa khẩu cơ giới đầu tiên của Đoàn 559. Tôi và đồng chí Lê Hồng Huân cũng là những lái xe trên tuyến đường này trong những năm tháng ấy. Năm 1965, Bộ đội Trường Sơn mở thêm đường 128 từ Xóm Péng đến NaBo, các đoàn xe tiếp tục nối đuôi nhau ra phía trước. Năm 1964, phát hiện ra vai trò chiến lược của đường 12, máy bay Mỹ đã tập trung đánh phá ác liệt để ngăn chặn, phá hoại con đường. Nhiều địa danh như: Mụ Giạ, Lằng Khằng, Xiêng Phan, Xóm Péng…đã trở thành các tọa độ lửa. Nhiều chiến sĩ lái xe đã hy sinh trên tay lái, nhiều chiến sĩ công binh, nữ thanh niên xung phong đã hiến trọn tuổi trẻ của mình trên mảnh đất này. Đối mặt với những “ Thần Sấm”, “Con Ma” là những chiến sĩ phòng không, dù thịt nát xương tan vẫn “Nhằm thẳng quân thù mà bắn”. Trong ác liệt khó khăn mới hiểu rõ lòng người. Những người dân Lào hiền lành, chất phác ven tuyến đường 12 này đã một thời nhường cơm sẻ áo cho Bộ đội Trường Sơn. Bao nhiêu ngôi nhà, bao nhiêu thôn bản của huyện Bua La Pha này bị lửa bom thiêu cháy, bao nhiêu người dân bị sát hại vì bom đạn kẻ thù. Ngay chân dốc dưới kia là một một trạm Quân y của Bộ đội Pha Thet Lào, đã có nhiều liệt sĩ đã hy sinh do vết thương quá nặng ”  

Người cựu lái xe Trường Sơn cầm được nước mắt, nghẹn ngào: “ Thay mặt các cựu binh Trường Sơn và cả những đồng đội của tôi còn nằm đâu đó quanh đây, xin cảm ơn Chương trình Nghĩa tình Trường Sơn, cảm ơn Tuổi trẻ hai tỉnh Quảng Bình, Khăm Muộn, cảm ơn các nhà tài trợ đã xây dựng  Bia tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ của hai dân tộc Lào- Việt Nam ở bản Na Phầu này. Đây sẽ là một địa chỉ tâm linh, một địa danh du lịch trong tương lai”

Lễ Khánh thành còn tiếp tục với bài phát biểu của ông Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình, của ông Phó Tỉnh trưởng tỉnh Khăm Muộn, Ban tổ chức công bố Quyết định khen thưởng của Chủ tịch UBND thành phố Hồ Chí Minh…và cuối cùng là Lễ cắt băng khánh thành.

Lễ cắt băng khánh thành.

Nghi lễ đã kết thúc, các đại biểu đã ra về. Chúng tôi bây giờ mới có thời gian rảnh rỗi dâng hương cho các Liệt sĩ. Xe chúng tôi theo đoàn đã lên gần đến đỉnh đèo Mụ Giạ, Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn chỉ tay về thung lũng phía nam nói với chúng tôi: “ Dưới chân dãy núi này là Đường 050, xa kia là trọng điểm Xiêng Phan, Xóm Péng…,năm 1968-1969 đường ống xăng dầu đầu tiên từ Khe Ve đến Ka Vát cũng đã được vận hành. Các di tích đường Trường Sơn dọc theo Đường 9 có nhiều người biết đến, nhưng Đường 12 này còn hẻo lánh quá, khách du lịch qua đây còn quá ít”

Chúng tôi về Việt Nam với bộn bề cảm xúc.

Một Tấm bia tưởng niệm mà quy tụ nghĩa tình Lào Việt, quy tụ tình cảm của thế hệ trẻ, của nhân dân cả nước, của bạn bè quốc tế đến với các Anh hùng Liệt sĩ đã hy sinh trên tuyến đường Trường Sơn một thuở.

 Ngày 30-5-2014