TỌA ĐỘ LỬA BÊN VÁCH ĐÁ MỤ DẠ
Truyện ngắn
Giữa những ngày hè đỏ lửa, gió Lào thổi như hắt tàn than vào mặt, núi rừng miền Tây Quảng Bình khét lẹt mùi thuốc súng. Cung đường 12A – mạch máu nối liền hậu phương miền Bắc với túi bom, chảo lửa Ngã ba Đồng Lộc, xuyên qua đèo Mụ Dạ sang nước bạn Lào – đang là mục tiêu đánh phá điên cuồng của không quân Mỹ. Chúng muốn bóp nghẹt mọi sự chi viện bằng những trận mưa bom từ trường, bom phá, bom bi.
Lán trại của Đại đội TNXP C576-N75 nằm nép mình dưới một hang đá sâu bên thượng nguồn dòng sông Gianh. Toàn đại đội phần lớn là những cô gái, chàng trai quê Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh tuổi đời mới chỉ mười tám, đôi mươi. Làn da ai cũng sạm đen vì khói bom và sương đại ngàn, mái tóc của những cô gái trẻ đã xơ xác vì nước suối ngập mặn và bụi đường, nhưng ánh mắt họ thì luôn rực sáng một niềm lạc quan kỳ lạ.
Chiều muộn ngày 15 tháng 7, bầu trời Trường Sơn bỗng sầm sập xuống. Tiếng gầm rú xé rách không gian của lũ “thần sấm” F4 và “con ma” F105 báo hiệu một trận cuồng phong mới. “Uỳnh! Uỳnh! Chát… chát… uỳnh!” Mặt đất rung chuyển dữ dội. Trong hang đá, đất đá trên trần rơi rào rào. Căn hầm chữ A của ban chỉ huy rung lên bần bật. Đại đội trưởng Nguyễn Đức, một người con xứ Thanh có thân hình vạm vỡ, vội vàng lao ra cửa hang, giương ống nhòm về phía trọng điểm Km 24 trên đường 12A. Tiếng còi báo động xé rách màn sương chạng vạng. Điện thoại từ Ban chỉ huy công trường trực thuộc Ban Xây dựng 67 đổ chuông dồn dập. Giọng trưởng ban vang lên trong tiếng rẹt rẹt của bão từ và tiếng nổ vọng lại:
– C576 nghe rõ không? B52 vừa rải thảm tọa độ Km 24 đến Km 26. Cung đường 12A bị đứt đoạn hoàn toàn. Một đoàn xe vận tải của binh trạm chở đạn dược và gạo đang ùn ứ ở đầu dốc. Bằng mọi giá, các đồng chí phải thông đường trước 4 giờ sáng! Nhắc lại: Bằng mọi giá!
– C576 nghe rõ! Xin hứa với Ban chỉ huy: Xe chưa qua, nhà chưa tiếc, đầu chưa bạc, đường không thông không về! – Anh Toàn hét lớn vào ống nghe rồi dập máy. Anh quay sang nhìn toàn đại đội đã tập hợp đông đủ trước cửa hang từ lúc nào. Những gương mặt trẻ măng, quần áo còn dính bết đất đỏ của ca kíp ban ngày, tay lăm lăm cuốc, xẻng, xà beng. Ai cũng hiểu, ra đường lúc này là đi vào cõi chết, bởi máy bay địch sau khi ném bom phá thường sẽ quay lại thả bom bi tọa độ hoặc bom nổ chậm để ngăn chặn quân ta cứu đường. Nhưng không một ai lùi bước.
“Toàn đại đội chú ý! Tiểu đội 1 xung kích đi đầu rà phá bom nổ chậm. Tiểu đội 2 và 3 mang vác dụng cụ, cọc tiêu, bộc phá theo sau. Tất cả vì miền Nam ruột thịt, xuất kích!” – Mệnh lệnh của Đại đội trưởng ngắn gọn, đanh thép phát ra. Con đường 12A lúc này không còn ra hình thù một con đường. Khói bom đậm đặc, khét lẹt, cay sè mắt. Mặt đường bị xới tung lên, những cây đại thụ ngàn năm tuổi bị phạt ngang thân, cháy đen thui như những cánh tay than khóc giơ lên trời. Đất đá sụt lở, tạo thành những hố bom sâu hoắm, có cái đường kính rộng tới mười mấy mét, nuốt chửng cả một khúc cua.
Tiểu đội trưởng Tiểu đội 1 xung kích là Lê Thị Sặng – cô y tá kiêm tiểu đội trưởng nổi tiếng gan dạ của C576. Với chiếc đèn pin thắt lưng bọc vải đỏ chỉ chừa một khe sáng nhỏ như con đom đóm, Sặng dẫn đầu tổ cảm tử rà bom. Họ đi chậm rãi, chăm chú nhìn từng vạt đất, lắng nghe từng tiếng “tích tắc” kỳ quái dưới lòng đất. “Dừng lại! Có bom từ trường!” – Sặng hô khẽ.
Phía trước họ, một quả bom thon dài, thù lù như chiếc thùng phuy nằm chênh vênh bên mép vực. Loại bom này cực kỳ nguy hiểm, chỉ cần có tiếng động mạnh hoặc vật kim loại đi qua là nó sẽ kích nổ. “Để anh!” – Đồng chí Lê Xuân Lan, chiến sĩ phá bom dũng cảm nhất đại đội tiến lên. Lan mang theo một khối bộc phá áp sát vào thân quả bom. Đôi tay anh thanh thoát nhưng chuẩn xác, đấu nối dây kíp mìn. Toàn đơn vị dạt vào vách đá ẩn nấp. “Đoàng!” – Một tiếng nổ xé lòng vang lên, đất đá bắn tung trời. Quả bom từ trường đã bị vô hiệu hóa. Nhưng khói súng chưa kịp tan thì từ trên không trung, tiếng rít xé gió lại lao đến. Địch đánh bồi! “Pháo sáng! Nằm xuống!”
Bầu trời đêm Trường Sơn sáng rực như ban ngày bởi hàng loạt pháo sáng của địch thả xuống. Ngay sau đó là tiếng đạn hai mươi ly tầm xa của máy bay AC-130 bắn xối xả xuống mặt đường. Những viên đạn vạch đường đỏ lòm như những ngón tay quỷ quẹt ngang qua đội hình C576. Trong trận địa mù mịt ấy, tiếng hét của y tá Sặng vang lên: “Đồng chí Lan bị thương rồi! Tổ cứu thương lên ngay!” Lan bị một mảnh bom phạt vào chân, máu chảy ròng ròng. Khi Sặng lao đến băng bó, Lan vẫn gạt tay ra, nói “Tôi không sao… Sặng ơi, bảo anh em tập trung lấp cái hố bom ở khúc cua kia kìa, đoàn xe sắp đến rồi…” Nói đoạn, anh ngất đi. Sặng nuốt nước mắt vào trong, băng bó nhanh cho đồng đội rồi giao cho bộ phận chuyển về tuyến sau, cô lại vác xẻng lao về phía hố bom.
Chiến trường không chờ đợi. Kim đồng hồ đã chỉ 11 giờ đêm. Tiếng gầm bập bùng của đoàn xe vận tải chở hàng ra tiền tuyến đã nghe thấy từ xa. Chúng đang phải tắt đèn gầm, bò từng mét một trong rừng sâu để tránh bị máy bay phát hiện. Nếu đến đoạn cua này mà đường chưa thông, cả đoàn xe sẽ bị kẹt lại, làm mồi cho lũ giặc lái Mỹ khi bình minh lên. Đại đội trưởng Nguyễn Đức Toàn phân công: “Tiểu đội 2 phụ trách vách taluy dương, cuốc đất đổ xuống. Tiểu đội 3 gánh đất, vác đá hộc từ suối lên. Tất cả dùng sức người thay máy móc!” Khí thế lao động lúc này sôi sục như một chiến dịch lớn. Không có xe ủi, không có máy xúc, những đôi bàn tay rớm máu của các nam nữ thanh niên xung phong chính là những chiếc máy ủi vĩ đại nhất. Tiếng cuốc bổ bôm bốp vào lòng đất đá khô khốc. Tiếng xẻng hất đất rào rào.
Để giữ bí mật, họ không được thắp đuốc, không được bật đèn sáng. Họ làm việc trong bóng tối nhập nhoạng, người nọ nhìn người kia qua chiếc phù hiệu màu trắng hoặc chiếc mũ tai bèo đằng trước. Một hố bom sâu hoắm như miệng quái vật nuốt chửng hàng trăm khối đất đá mà vẫn chưa đầy. Đất đỏ Trường Sơn dẻo quánh bám chặt vào đế cao su, vào đôi chân trần của các cô gái. Đôi vai gầy của những nữ thanh niên xung phong như Nguyễn Thị Sen, Trần Thị Lan oằn xuống dưới những đòn gánh tre cong vút, gánh những sọt đá nặng trĩu. “Chị em ơi, cố lên! Một sọt đất lúc này là một viên đạn bắn vào đầu giặc Mỹ! Gánh nhanh lên nào!” – Tiếng hò của Sen vang lên lảnh lót giữa đêm tối, xua đi cái mệt mỏi, cái chết chóc đang rình rập.
Bỗng nhiên, một loạt bom tọa độ từ xa nổ dồn dập, đất đá từ trên vách núi taluy dương đổ ập xuống. Hố bom vừa lấp được một nửa lại bị đất đá sụt lở, chôn vùi luôn cả dụng cụ làm việc. Nguy hiểm hơn, một tảng đá hộc khổng lồ nặng cả tấn từ đỉnh núi lăn xuống nằm chình ình giữa đường, chắn ngang lối đi của xe. “Xà beng không bẩy nổi đâu anh Toàn ơi!” Tiếng một chiến sĩ kêu lên bất lực.
Anh Toàn lao đến, quan sát tảng đá. Thời gian không còn nhiều, đã là 1 giờ rưỡi sáng. Dùng bộc phá nổ tảng đá thì sợ kích nổ những quả bom nổ chậm xung quanh chưa phát hiện hết. Trong cái khó ló cái khôn, anh Toàn hô lớn: “Anh em ơi! Không bẩy được thì ta đào hố chôn nó! Đào đất ngay dưới chân tảng đá, cho nó sụp xuống lòng đường rồi lấp đất lên!” Sáng kiến tuyệt vời! Ngay lập tức, hàng chục chiếc cuốc, xẻng tập trung khoét sâu vào phần đất dưới đáy tảng đá. Những đôi tay bới đất, cào đá bất chấp móng tay gãy, máu chảy. Chỉ sau ba mươi phút giành giật từng giây với tử thần, tảng đá khổng lồ rùng rình rồi “ầm” một tiếng, đổ sụp xuống cái hố vừa đào, nằm im lìm dưới mặt đường. Hàng trăm tiếng reo hò kìm nén trong cổ họng bật ra: “Được rồi! Chôn được nó rồi! Tiếp tục lấp đất anh em ơi!”
Nhưng cuộc chiến nào cũng có mất mát. Đúng lúc công việc sắp hoàn thành, khi hố bom cuối cùng chỉ còn vài xẻng đất nữa là phẳng phiu, tai họa ập đến. Một chiếc máy bay trinh sát OV-10 của địch phát hiện ra sự di chuyển của ta. Nó lập tức bắn một quả pháo khói màu vệt xanh để chỉ điểm. Ngay sau đó là tiếng gầm rú kinh hoàng của một tốp máy bay phản lực lao đến B52 tọa độ rải thảm lần thứ hai trong đêm. “B52! Vào hầm! Nằm xuống!” – Tiếng Đại đội trưởng Toàn gào lên xé lòng.
Một loạt bom bi nổ dạt dọc theo triền núi. Tiếng nổ như ngô rang, dày đặc và tàn khốc. Bom bi – loại vũ khí giết người hàng loạt bằng hàng ngàn viên bi – quét qua trận địa của C576. Khi khói bom vừa ngớt, tiếng rên rỉ và tiếng gọi nhau í ới vang lên khắp đoạn đường. Đại đội trưởng Toàn lồm cồm bò dậy từ đống đất cát, đầu anh bị mảnh bom sượt qua máu chảy ròng ròng xuống mắt, nhưng anh không màng, vội vã lao đi tìm đồng đội. Cảnh tượng thật thương tâm Nguyễn Thị Sen – cô gái có tiếng hát hay nhất đại đội – đã bị một mảnh bom ác nghiệt đã găm vào cánh tay cô, máu chảy ướt đẫm khi cô đang cố lấy thân mình che chở cho Mai. Đôi mắt Sen nhắm nghiền, gương mặt thanh tú vẫn vẹn nguyên nét thanh xuân của một cô gái tuổi mười tám, Cạnh đó, y tá Lê Thị Sặng bị thương rất nặng ở vùng đầu và bụng. Máu nhuộm đỏ cả chiếc áo tô châu bạc màu. Khi anh Toàn và tổ cứu thương lao đến, đã kịp thời băng bó và chuyển hai cô về tuyến sau.
– Anh Toàn… Đường… đường đã thông chưa anh? Đoàn xe… đoàn xe qua được chưa?
– Thông rồi! Sặng ơi, đường thông rồi! Em cố lên, trạm xá ngay đây rồi! – Anh Toàn nghẹn ngào, những giọt nước mắt nóng hổi hòa lẫn máu trên mặt anh rơi xuống gương mặt Sặng.
4 giờ sáng. Sương mù Trường Sơn bắt đầu bảng lảng bao phủ những đỉnh núi vôi. Cung đường 12A đoạn Km 24 đã phẳng phiu, sực nức mùi đất mới và mùi khói súng. Từ trong màn sương mù dày đặc, chiếc xe chất đầy hàng đầu tiên ầm ầm tiến vào trọng điểm. Anh lái xe hạ kính chắn gió, thò đầu ra ngoài nhìn thấy các chiến sĩ TNXP C576 đang đứng thành hàng dọc bên mép đường, tay cầm cọc tiêu, quần áo rách rưới, mặt mũi nhem nhuốc nhưng ánh mắt ngời sáng.
Chiếc xe đi qua, rồi chiếc thứ hai, chiếc thứ ba… Hàng chục, hàng trăm chiếc xe chở đầy vũ khí, lương thực, mang theo tình cảm của hậu phương miền Bắc nối đuôi nhau rầm rập vượt qua khúc cua tử thần, hướng về chiến trường miền Nam ruột thịt. Mỗi khi đi qua chỗ các chiến sĩ, các anh lái xe lại bóp còi “píp… píp…” chào đồng đội, hoặc ném xuống những phong lương khô, những bao thuốc làm quà.
Đại đội trưởng Nguyễn Đức Toàn và những chiến sĩ C576 đứng đó, lặng lẽ nghiêm nét mặt chào những chiếc xe qua trận địa. Bình minh lên, xua tan màn sương lạnh. Ánh nắng mặt trời đầu tiên chiếu rọi xuống cung đường 12A vắt vẻo qua lưng chừng núi. Con đường vẫn sống, mạch máu chiến lược vẫn thông suốt.
Lực lượng Thanh niên xung phong C576-N75 thuộc Ban Xây dựng 67 đã viết nên một trang sử vàng chói lọi bằng chính tuổi thanh xuân và máu xương của mình, góp phần làm nên huyền thoại Đường Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh bất tử./
Bùi Văn Hoằng
Hội viên Hội Văn học Nghệ thuật Trường Sơn