LỰC LƯỢNG CỦA ĐOÀN 559 – BỘ TƯ LỆNH TRƯỜNG SƠN
-Ban đầu thành lập, Đoàn 559 có hơn 500 cán bộ, chiến sĩ. Đến đầu năm 1964, quân số của Đoàn đã là hơn 8.000 cán bộ, chiến sĩ.
-Tháng 5 năm 1961, lần đầu tiên Đoàn 559 tiếp nhận 500 chiến sĩ nghĩa vụ từ Nghệ An và Hà Tĩnh tăng cường cho Tuyến vận tải quân sự 559.
-Ngày 24/10/1961, Bộ Tổng Tham mưu lại quyết định bổ sung cho Đoàn 559 thêm 800 tân binh vừa tuyển từ Nghệ An, Hà Tĩnh và 400 cán bộ, chiến sĩ thuộc đối tượng quân tình nguyện.
-Quân ủy Trung ương đã ra Nghị quyết số 54/QUTU, ngày 3/4/1965, nâng cấp Đoàn 559 thành đơn vị tương đương cấp Quân khu, trực thuộc Quân ủy Trung ương.
-Đầu năm 1962, 60 xe ô tô Gát 63 chở hàng theo đường 129 giao cho Đoàn 559 tại Sê Pôn, Mường Phìn và chở hàng tới Bản Đông (Lào).
-Năm 1962, với sự hỗ trợ tích cực của Bộ Tư lệnh Quân khu 4, Trung đoàn 70 nhanh chóng có một con voi đã qua thuần dưỡng. Ngựa thồ chủ yếu là ngựa chiến lợi phẩm mà liên quân Việt – Lào thu được trong chiến dịch giải phóng khu vực tây đường 9 (đầu năm 1961), đơn vị giao lại cho Đoàn 559. Số lượng voi, ngựa được đưa vào tuyến. Tuy nhiên voi, ngựa chuyển hàng trên những cung đường núi hiểm trở tuy có kết quả nhất định, nhưng tốc độ chậm, khối lượng hạn chế, việc nuôi dưỡng voi, ngựa khá tốn kém, phức tạp nên hình thức vận chuyển này chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn.
Biên chế tổ chức:
-Ngày 23/10/1961: Bộ Quốc phòng ra quyết định số 96/QP phát triển Đoàn 559 tương đương cấp sư đoàn, chuyển Đoàn 70 thành Trung đoàn 70, thành lập trung đoàn 71 trực thuộc Đoàn 559.
-Trung đoàn 70: Có 2.653 cán bộ, chiến sĩ. Trung đoàn trưởng: Thiếu tá Chu Đăng Chữ. Chính ủy: Thiếu tá Nguyễn Danh. Trung đoàn phó, Tham mưu trưởng: Đại úy Nguyễn Thiện Lành. Phó Chính ủy, Chủ nhiệm Chính trị: Đại úy Nguyễn Xuân Liễu.
-Trung đoàn 71: Có 1.308 cán bộ, chiến sĩ. Trung đoàn trưởng: Lê Quang Dự. Chính ủy: Nguyễn Linh Anh. Trung đoàn phó: Nguyễn Thân. Tham mưu trưởng: Hòa Bái. Chủ nhiệm Chính trị: Hồ Anh. Chủ nhiệm Hậu cần: Phùng Sẻ.
-Đoàn 559 được trang bị: 6 xe Gát 69, 2 xe Gát 51, 16 63, hơn 600 xe đạp thồ, 1 tổng đài, 10 đài thông tin 15W, 5 máy bộ đàm, 40 ống nhòm, 40 địa bàn…
-Tháng 1/1964: Đoàn 559 có quân số 5.901 cán bộ, chiến sĩ. Do đặc thù, 2 Trung đoàn 70 và 71 thành lập 10 tiểu đoàn làm nhiệm vụ vận chuyển.
-Theo chỉ thị của Quân ủy Trung ương, đầu năm 1966, Bộ Quốc phòng tiếp tục bổ sung quân tăng cường cán bộ cho Bộ Tư lệnh 559 lên 30.000 người và tăng cường thêm vũ khí trang thiết bị.
-Tháng 11 năm 1965: Quân số của Đoàn 559 là 25.754 người, trong đó có 16.485 quân nhân, 1.604 công nhân quốc phòng, 7.665 thanh niên xung phong, cùng 46 máy húc, 10 máy ép hơi khoan đá, 738 xe ô tô các loại.
Toàn Đoàn được tổ chức lại thành 3 Tuyến:
-Tuyến I có 2 tổng kho ở khu vực 050 và Lùm Bùm, 2 tiểu đoàn xe (D51, D52), 2 tiểu đoàn công binh (D25, D27), tiểu đoàn 12 cao xạ 37 ly, 3 đại đội súng máy 12,7 ly và 2 đại đội bộ binh.
-Tuyến II có 2 tổng kho S1 (Na Hy) và S4 (La Hạp), 2 tiểu đoàn xe (D54, D55), tiểu đoàn thồ Bắc Sơn, 4 tiểu đoàn công binh và 1 đại đội cầu phà, tiểu đoàn 20 cao xạ 37 ly và 5 đại đội 12,7ly, 2 tiểu đoàn bộ binh (D2, D4).
-Tuyến III có 2 trung đoàn công binh (E98, E279), 1 tiểu đoàn xe (D56), 1 tiểu đoàn thuyền (D161), 1 tiểu đoàn thồ đường B46 (D10), 3 đại đội thồ đường C4, 9 đại đội súng máy 12,7ly và 2 tiểu đoàn bộ binh (D4, D9).
-Mùa khô 1970 – 1971: Bộ Tư lệnh Trường Sơn được Bộ Quốc phòng bổ sung lực lượng:
+ Quân số bổ sung 24.114 người, trong đó có 3.335 lái xe, 382 thợ sửa chữa, 124 kỹ thuật viên đường ống.
+ Phương tiện: Bổ sung 3.657 xe ô tô các loại, 96 máy húc, 64 xe BRT phóng từ, 188 xe ben.
+ Lực lượng làm đường: Tăng cường và phối thuộc 3 trung đoàn công binh (E219, E83, E7).
+ Lực lượng tác chiến: Phối thuộc 6 trung đoàn phòng không, trong đó có 4 trung đoàn cao xạ (E282, E224, E284, E230), 2 tiểu đoàn cao xạ (D105, D11) và 2 trung đoàn tên lửa phòng không (E238, E275).
+ Điều Sư đoàn bộ binh quân tình nguyện 968 và Đoàn chuyên gia quân sự 565 (tương đương Sư đoàn) về trực thuộc Bộ Tư lệnh Trường Sơn.
Mùa khô 1970 – 1971:
Lực lượng của BTL Trường Sơn bao gồm:
-4 sư đoàn và tương đương, gồm: Bộ Tư lệnh khu vực 470, Sư đoàn bộ binh 968, Đoàn chuyên gia 565, Đoàn Hậu cứ 571.
-30 binh trạm, trung đoàn và tương đương, gồm các Binh trạm: 9, 12, 14, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 41, 42, 44, 50, 51; các trung đoàn công binh: 4, 10, 98, 219, 83, 7; các trung đoàn phòng không: 591, 593, 224, 284, 282, 230 (phối thuộc); trung đoàn đường ống 592; 2 Viện quân y 59 và 48; Xưởng đại tu Q300.
-144 tiểu đoàn và tương đương trực thuộc các binh trạm, gồm: 20 tiểu đoàn xe ô tô vận tải, 38 tiểu đoàn công binh, 28 tiểu đoàn cao xạ, 1 tiểu đoàn đường goòng, 4 tiểu đoàn thuyền máy, 8 tiểu đoàn bộ binh, 11 tiểu đoàn giao liên, 5 tiểu đoàn thông tin, 1 tiểu đoàn sản xuất, 1 trường Quân y, 19 Đội điều trị, 5 Xưởng trung tu, cùng 68 đại đội độc lập khác trực thuộc các binh trạm và trung đoàn.
Giai đoạn 1973-1975:
-
9 sư đoàn và tương đương với 42 Trung đoàn trực thuộc các Sư đoàn (470CB, 471xe, 472CB, 473CB, 571xe, 565CB, 377PK, 968BB, Đoàn chuyên gia 565).
-
21 Trung đoàn trực thuộc Bộ Tư lệnh (E521PK, E593PK, E546 PK, E232 PK, E224 PK, E284 PK, E282 PK, E280 PK, E275 Tên lửa, E296 TT, E49 TT, E592 Đ. ống, E532 PK, E537 PK, E671 PK, E572 GLCG, E963 Đào tạo LX, E69 Bổ túc CB, E70 VT, E967 An dưỡng, E541 Kho).
-
Quân số: 10 vạn cán bộ, chiến sĩ và hơn 1 vạn Thanh niên xung phong.
-
Lực lượng vận tải với: 6.770 xe (chưa kể lực lượng xe, máy của các đơn vị công binh, pháo binh).
Phạm Thành Long (Trích từ cuốn LỊCH SỬ VÀ DẤU ẤN TRƯỜNG SƠN của tác giả)