DẠO QUANH PHỐ CỔ
Hoàng Văn Kính
Giữa lòng Hà Nội – Phố cổ không chỉ là một khu vực lịch sử nổi tiếng, mang đậm bản sắc văn hóa và kiến trúc truyền thống mà còn là nơi từng vang vọng tiếng mời chào và dòng người chen chân mua sắm, là những con phố vàng trong bản đồ kinh doanh truyền thống. Thế nhưng hôm nay, khung cảnh ấy bỗng trở nên yên ắng đến nao lòng. Các khuôn cửa khép kín, những tấm biển quảng cáo to nhỏ mờ dần theo bụi thời gian, nhiều mặt bằng trống trơn, im lìm. Phố vẫn còn đây, nhưng linh hồn của phố dường như đã ngủ yên, cảnh náo nhiệt có phần xô bồ giờ chỉ còn trong hoài niệm. Cảm giác trống trải len lỏi trong từng bước chân, khiến lòng tôi trĩu nặng – bởi một phần ký ức của Hà Nội đang dần lùi xa, nhạt nhòa theo năm tháng. Người mua xa lánh, người bán trăn trở. Đây không phải là hiện tượng cá biệt hay ngẫu nhiên mà nó diễn ra phổ biến trên hầu hết các đô thị buôn bán sầm uất ở nước ta.
Đã lâu, hôm nay tôi mới ghé qua cửa hàng một người quen trên phố Hàng Đào, chiếc cửa xếp kéo hờ chỉ đủ để cúi khom người chui vào. Khi tìm hiểu về hiện tượng “ không bình thường” này, chị chủ buồn bã chia sẻ: Kiểu này sớm muộn gì cũng phải trả mặt bằng. Tôi hỏi: Cửa hàng nhà chị đắt khách lắm cơ mà – Chị bảo: Làm ăn, buôn bán ngày càng khó, không tỉnh táo là sập tiệm trắng tay - Rồi chị kể: Từ sau đại dịch Covid-19 đến nay, việc buôn bán trở nên “khó thở”, chi phí thuê mặt bằng cao ngất ngưởng, có chỗ hàng trăm triệu đồng mỗi tháng, trong khi đó lượng khách mua sắm giảm sút khiến nhiều chủ cửa hàng không thể xoay xở đủ để duy trì hoạt động. Như cửa hàng của tôi, doanh thu giảm tới 60% so với trước đây, nhưng tiền thuê cửa hàng, điện nước, nhân viên vẫn không hạ, buộc lòng phải tính cách khác.
Có một thực tế, trong thời đại công nghệ số, người tiêu dùng ngày nay cũng đã thay đổi thói quen, thông minh hơn, năng động hơn, chuyển sang mua sắm online, tìm kiếm sản phẩm qua các nền tảng thương mại điện tử như Shopee, Lazada hay Facebook, Zalo, mức giá vừa cạnh tranh, giao hàng tận tay, lại có nhiều chương trình khuyến mãi, xem thoải mái ưng thì thanh toán mà không cũng O.K, tất cả đều vui vẻ chẳng sợ mặt nặng, mày nhẹ. Trong khi đó các cửa hàng truyền thống vẫn giữ kiểu kinh doanh cũ, bày bán lộn xộn ngoài vỉa hè, sản phẩm không rõ thương hiệu, không rõ nguồn gốc, không có chiến lược marketing đã không còn phù hợp. Mặt khác hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc tràn lan khiến người tiêu dùng “ hoang mang”, có cảm giác đụng vào cái gì dù to hay bé, từ hiện đại đến thô sơ đều bị lừa dối. Chỉ riêng tháng cao điểm chống hàng giả từ 15-5 đến 15-6-2025, cả nước đã bắt giữ, xử lý 10.437 vụ việc dẫn đến hơn 5.500 cửa hàng đóng cửa, tạm dừng hoạt động… Điều này đã gây áp lực lớn cho các tiểu thương vốn nhập hàng qua đường xách tay hoặc tiểu ngạch không có chứng từ đầy đủ bởi vậy nhiều cửa hàng đã chọn cách đóng cửa tạm để “né”, hoặc đơn giản là không muốn bị xử phạt.
Tất cả nằm ở 2 chữ “ minh bạch”.
Trong xu thế chung của sự chuyển mình, nhiều người cho rằng: Thay vì chờ đợi dòng người quay lại, chính những người bán phải chủ động đổi mới phong cách kinh doanh, làm sống lại giá trị thực sự của một không gian thương mại mang đậm chất Hà Nội xưa. Giữ được người bán – là giữ được hơi thở của phố cổ. Mất người mua – Hà Nội sẽ mất hơn cả những cửa hàng. Phố cổ cần trở lại là nơi người ta tìm đến không chỉ để mua sắm, mà để cảm, để nhớ, và để giữ gìn một phần linh hồn của Thủ đô.
.png)
Hoàng Văn Kính
CTV Trang TT&BT Trường Sơn tại Hà Nội