TẾT ĐỘC LẬP Ở MỘC CHÂU VÀ KÝ ỨC CỦA NGƯỜI LÍNH

 
          Những năm tháng công tác ở Tây Bắc (1992 – 1997), tôi thường chọn nhà nghỉ Công đoàn Mộc Châu làm chốn dừng chân. Ngày ấy, nơi đây cũng là điểm dừng đêm quen thuộc của chuyến xe khách tuyến Hà Nội – Lai Châu. Thời đó đường sá gập ghềnh, dốc núi quanh co, từ Hà Nội lên tới Điện Biên phải mất trọn hai ngày ròng rã.
          Trong một buổi chiều muộn, người phục vụ nhà khách vừa dọn dẹp vừa xởi lởi bảo tôi:
          - “Ở đây cứ đến ngày 2/9 là người Mông từ khắp các ngả - Sơn La, Lai Châu, rồi cả Cao Bằng, Hà Giang - lại dắt díu nhau về chơi đông lắm anh ạ. Họ nằm chật kín cả hành lang nhà nghỉ, tràn ra rợp cả góc chợ.”
          Tôi ngạc nhiên hỏi:
          - “Chính quyền mình có đứng ra tổ chức hội hè gì không?”
          Người kia lắc đầu cười:
          - “Toàn tự phát hết anh ơi. Bà con nhớ ngày Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập thì tự tìm về gặp nhau thôi.”
          Cái Tết Độc Lập nguyên sơ ngày ấy đẹp một cách thuần khiết và thiêng liêng như thế. Chẳng cần loa đài rầm rộ, chẳng cần kịch bản dàn dựng, chỉ có nhịp đập từ trái tim đồng bào hướng về ngày lễ lớn của dân tộc.
          Nhiều năm trở lại đây, nhận ra giá trị văn hóa đặc sắc ấy, chính quyền địa phương đã bắt đầu đứng ra tổ chức quy mô hơn. Sân vận động huyện trở thành không gian hội hè rực rỡ với các trò chơi dân gian; phố xá giăng đèn kết hoa, bày bán đủ thứ sản vật vùng cao từ chè, sữa đến mật ong rừng. Trên sóng truyền hình, người ta đàng hoàng đưa tin với những dòng tiêu đề trang trọng: “Đồng bào H'Mông Tây Bắc đón Tết Độc Lập”. Vợ chồng anh bạn người Vân Đình của tôi dạo nọ, nghe tiếng ngày hội Mộc Châu xôn xao cũng thu xếp công việc kéo nhau lên đất dốc chơi mấy ngày liền.
 
          Nguyễn Minh Quang
Ban Tham mưu E14, F565, BĐ12