ĐÀN ÔNG THỜI ĐẠI SỐ
                                                          
          Nhân dịp Ngày Quốc tế đàn ông, được cô con gái rượu mua tặng bố cái điện thoại tôi hý hửng sang khoe với lão hàng xóm. Cầm lên ngắm nghía, soi trước ngó sau, lão khen hết lời: Apple Iphone 16, hàng khủng đấy, con này vừa thông minh lại có nhiều chức năng, đúng là ăn chơi không sợ mưa rơi. Nhưng hỏi thật nhé ông đã sành cách xử dụng và ứng dụng công nghệ số chưa.
           - Nó là cái quái gì?
          - Là đã biết các công năng của máy tính như kết nối internet, phần mềm, ứng dụng điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo AI, Big Data, blockchain… chưa. Nếu chưa thông thạo những thứ ấy thì cái điện thoại thông minh của ông cũng chỉ là cục gạch. Sỹ diện với mấy bà bán rau ngoài chợ làm gì cho chỉ phí tiền
          - Cục gạch là thế nào, nói năng huyên thuyên, gần 20 củ đấy. Nó bảo dùng cái này bố chỉ cần ấn tay là có thể gặp bạn bè, ngồi ở nhà có thể du lịch khắp thế giới thay vì suốt ngày chỉ chăm chăm vào cái tivi nhưng tớ thấy khó quá, nhỡ thành thạo rồi lúc nào cũng sa đà vào đấy thì chết
           - Vớ vẩn, chết là chết thế nào.
           - Thì cái gì cũng ỷ vào máy, không chết cũng thành kẻ tâm thần.
          - Ông nhầm to rồi, số hóa là việc chuyển đổi các thông tin, quy trình công nghệ từ dạng truyền thống sang kỹ thuật số. Ông có thể vứt quách cái bút mực cổ lỗ với quyển sổ ghi chép thay bằng phần mềm quản lý văn bản hoặc việc gì cứ phải hẹn nhau ra quán nước vừa tốn tiền lại mất thời gian rồi con mái nó ghen lồng lên, cứ bấm máy lên mạng là ok, tha hồ chuyện trò, tâm sự, tán phét chuyện đông tây kim cổ cả buổi cũng chẳng sao. Sẽ rất lãng phí nêu không phát huy được hết các tính năng của nó trong thời đại Công nghệ số. Thôi vào quán làm li ca phê, tôi sẽ nói để ông hiểu.
          Ngồi quanh chiếc bàn nhỏ lão chậm rãi: Trong thế kỷ XXI, thế giới đang chứng kiến cuộc cách mạng công nghệ được gọi là thời đại công nghệ số. Đây là thời kỳ mà công nghệ thông tin, internet, trí tuệ nhân tạo và các thiết bị thông minh đóng vai trò then chốt trong đời sống, chừng mực nào đó nó thông thái hơn cả ông với tôi. Thời đại số không chỉ thay đổi cách làm việc, học tập mà còn ảnh hưởng mạnh mẽ đến giao tiếp, giải trí và toàn bộ nền kinh tế - xã hội. Một trong những biểu hiện rõ ràng nhất là sự bùng nổ của internet, chỉ một chiếc điện thoại thông minh như cái ông đang cầm trên tay, khi được  kết nối mạng con người có thể tiếp cận kho tàng tri thức vô tận, liên hệ với bạn bè khắp năm châu hay thậm chí làm việc từ xa một cách dễ dàng.
          - Dài dòng quá, theo tớ hiểu ở đây có hai khái niệm: Công nghệ số là những công nghệ sử dụng dữ liệu dưới dạng số hóa để xử lý, lưu trữ và truyền tải thông tin, mọi thứ trên đời như hình ảnh, âm thanh, văn bản... đều được số hóa để máy tính, điện thoại, internet... hiểu và làm việc. Còn thời đại công nghệ số là thời kỳ mà công nghệ số phát triển mạnh mẽ và ảnh hưởng đến hầu hết các lĩnh vực trong cuộc sống như giáo dục, y tế, kinh doanh, giải trí, giao tiếp, quản lý...Là thời đại mà con người sống, làm việc, học tập, vui chơi giải trí... ngày càng phụ thuộc vào công nghệ.
         - Chuẩn không phải chỉnh – lão giơ ngón tay cười tít mắt -  thế là ông chơi số được rồi đấy, nom cái mặt hơi đần thế mà cũng thông minh phết. Cái hay ở chỗ nếu ông có muốn tà lưa em nào chỉ nháy máy nhờ cái thằng AI viết hộ mấy dòng, mùi mẫn đảm bảo không chỉ tre nứa mà lim xanh hay xà cừ cũng phải nghiêng ngả mà không bị con mái nghi ngờ.
           - Có thật thế không.
          - Thì cứ thử xem. Nhưng... con mắt ông hơi dê nên tớ phải nhắc tùy cái mà xem mà đọc đừng có sa đà mù quáng vào mấy cái tin bẩn, mấy cái clip “ khoe hàng” là mất cả chì lẫn chài đấy.
          - Đúng, tùy thuộc vào cách ta sử dụng. Cái gì chẳng có hai mặt nên phải biết khai thác, phát huy cái gì và biết khắc chế loại bỏ cái gì. Mặt tiêu cực làm cho ta ỷ lại, lười suy nghĩ, giảm khả năng ghi nhớ và sáng tạo, bơm vào não ta toàn những thứ ngu muội. Phải luôn nhớ công nghệ chỉ là công cụ, còn tôi với ông là người có ý thức, cảm xúc, tư duy sáng tạo và đạo đức, đừng để nó dắt mũi, phải bắt nó làm nô lệ cho mình.
          - Nhưng cái gì cũng số hóa nhỡ mọi dữ liệu cá nhân bị đánh cắp thì sao.
        - Lo là đúng. Bản thân công nghệ số không có hành vi đánh cắp dữ liệu mà tin tặc, tổ chức gian lận... lợi dụng công nghệ để thực hiện. Bởi vậy phải cẩn trọng đừng biến mình thành người tiếp tay cho kẻ xấu xâm nhập, đánh cắp dữ liệu cá nhân.
         - Thế thì tớ dí d… vào. Có đồng lương hưu nào trong tài khoản nó cuỗm  sạch thì bám váy vợ à, lơ tơ mơ bị bắt cóc Online, bị tống tiền…thì toi đời.
        - Mình phải là người chơi số thông minh, phải biết tự bảo vệ, không công khai chia sẻ thông tin cá nhân trên mạng xã hội, sử dụng mật khẩu mạng, cẩn trọng khi cài đặt app hoặc nhấp vào liên kết lạ …Ai cũng như ông thì thế giới này quay về thời kỳ đồ đá à!
         - Khó đấy, nhất là với những người lớn tuổi, tay run, mắt mờ, đầu óc không còn nhanh nhậy nhưng một khi nó là xu thế tất yếu của sự phát triển thì mình cũng phải thích nghi, chỉ có mỗi cách là không ngừng học hỏi, già cũng phải học.
Lão cười khùng khục: Đúng là thời đại số, tương lai không xa mọi suy nghĩ, hoạt động của con người đều được số hóa lúc ấy bộ não sẽ teo đi và…và con người, nhất là mấy lão về hưu rỗi việc lúc nào cũng chăm chăm vào cái máy sẽ thành những kẻ của thời kì man rợ.
 
              Hoàng Văn Kính
Hội viên Hội VHNT Trường Sơn