GIỚI THIỆU SÁCH  VIẾT VỀ TRƯỜNG SƠN
“CON ĐƯỜNG KỲ CÔNG - KỲ TÍCH - KỲ QUAN”
                                                                                         (Tiếp theo kỳ trước)



Cựu Chiến binh Binh trạm 14 thăm Đường 20 (ảnh chụp tại khu DTLSQG: Hang Tám cô 
       và Đền tưởng niệm liệt Sĩ Cà Roòng- ATP tháng 3/2026)
 
         Kỳ 2:  CÁC TÁC GIẢ MỘT THỜI GẮN VỚI TRƯỜNG SƠN

       Cuốn sách: Con đường Kỳ công - Kỳ tích - Kỳ quan NXB Văn học xuất bản tháng 02/2026; nhóm biên soạn do 4 hội viên Hội VHNT Trường Sơn:
-Th. Sỹ Kinh tế, cử nhân Lịch sử: Lê Trung Khiên, nguyên trợ lý Ban Tham mưu Vận chuyển BT14
- Trung tá nhà văn Hồ Bá Thược, nguyên cán bộ Ban xây dựng 67
- Đại tá Hoàng Văn Kính, nguyên Chính trị viên C3, Tiểu đoàn 33 công binh tại trọng điểm ATP
- Đại tá Phạm Ngọc Vũ, nguyên Trợ lý Ban Cầu đường, Binh trạm 14
           Cấu trúc sách gồm 2 phần: Văn xuôi và thơ
          Ban Biên tập là những người lính đã từng có mặt từ ngày đầu mở đường 20 đến khi kết thúc cuộc chiến, vì vậy đều nắm và hiểu rõ bản chất những sự kiện diễn ra trên tuyến đường trong suốt 7 năm đối đầu với không quân Mỹ nhằm ngăn chặn con đường chiến lược vận chuyển sức người, sức của từ hậu phương vào tiền tuyến (01/1966 - 01/1973). Sau ký Hiệp định Pa Ri, BT14 chuyển thành Trung đoàn 14 công binh trực thuộc Sư 472. Từ cơ sở đó nhóm biên tập có sự nghiên cứu, tìm tòi, chọn lọc để có những tác phẩm văn học đạt chất lượng về nội dung và nghệ thuật. Trong đó có nhiều bài biết của các tác giả từng tham gia từ ngày đầu trong Ban Chỉ huy công trường 20, công trường 128 và nguyên Binh trạm trưởng, Chính ủy của Binh trạm 14 các thời kỳ: Kỷ sư Phan Trầm, nguyên chỉ huy trưởng Công trường 20, nguyên TBXD 67 Bộ GTVT; Đại tá Hoàng Trá, Trần Đình Cầu là thế hệ binh trạm trưởng đầu tiên của Binh trạm 14; Đại tá Nguyễn Việt Phương, Đại tá Bùi Thế Tâm nguyên Chính ủy BT 14... Các tác giả nêu trên đều đã qua đời, song tác phẩm các ông để lại sẽ mãi mãi sống với lịch sử đường 20 Quyết Thắng.
        Anh hùng Lao động, giáo sư Vũ Khiêu, người soạn bài văn bia” Đây Đường 20 Quyết Thắng” hiện đặt tại di tích Lịch sử quốc gia đặc biệt “Hang Tám cô” là sự tri ân đặc biệt đối với những chiến sỹ đã ngã xuống trên tuyến đường.
          Những tác giả, một thời tuổi trẻ cống hiến hy sinh cho Trường Sơn, vượt qua mưa bom bão đạn và sau chiến tranh trưởng thành là cán bộ cấp tướng, cấp tá trong quân đội hoặc cán bộ lãnh đạo chủ cốt các cấp, các ngành, các địa phương. Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn, nguyên Chính trị viên Tiểu đoàn xe 52 Binh trạm 14, phó chủ nhiệm chính trị Tổng cục Kỷ thuật, hiện là PCT thường trực Hội Trường Sơn- Đường Hồ Chí Minh VN;  Đại tá Hoàng Văn Kính nguyên Chính trị viên Đại đội 3 công binh đã chiến đấu nơi “Sa mạc lửa” A-T-P, sau này trở thành cán bộ cao cấp trong quân dội; Đại tá Phạm Ngọc Vũ, nguyên Đại đội cầu phà 10, trợ lý Ban Tham mưu Công binh BT14; Đại tá Thái Sầm, nguyên Chính trị viên phó Tiểu đoàn 335 công binh, đơn vị chốt giữ 93 ngày đêm tại “Tam giác lửa” Trạ Ang, nay là Trưởng ban Kiểm tra Hội Trường Sơn; Đại tá Nguyễn Trọng Lư, nguyên chiến sỹ Đại đội 20 Thông tin BT 14; Trung tá Hồ Bá Thược, từ một TNXP tham gia mở đường 20, cán bộ Ban XD 67, nay là hội viên Hội Nhà văn Hà Nội, HV Hội VHNT Trường Sơn; Thạc sỹ Kinh tế, Cử nhân Lịch sử  Lê Trung Khiên, nguyên trợ lý Ban Tham Mưu Vận chuyển Binh trạm 14, gần 9 năm gắn bó với đường 20 Quyết Thắng; Phó GS.TS Nguyễn Trung Vãn, nguyên lính lái xe từ ngày đầu mở đường 20, sau chiến tranh trở thành giảng viên đại học; Lưu Minh Xuân, nguyên Đại đội trưởng C3 chốt giữ tại trọng điểm ATP v.v…
        Có những tác giả chỉ qua đường 20 bằng tuyến giao liên để vào chiến trường, do yêu cầu phải dừng lại để tham gia mở đường hoặc tăng cường lực lượng giải quyết thông đường trong thời điểm địch đánh phá ác liệt…Song với tình yêu Trường Sơn và nghiệp văn học đã thôi thúc họ viết những tác phẩm ngợi ca người lính trên đường 20 Quyết Thắng. Đó là Đại tá, Phó giáo sư, Tiến sỹ Đỗ Ngọc Thứ, UVBCH Hội VHNT Trường Sơn; Lê Thúy Bắc hội viên Hội nhà Văn VN; Tiến sỹ Hồ Bá Thâm; Trung tá Phạm Cao Phong; NSƯT, nhạc sỹ Vũ Minh Vỹ; Nguyễn Xiển, Nguyễn Văn Cận, Nguyễn Duy Tuyến, Phạm Bá Chức  v.v…
        Những cây bút nữ, đã một thời tuổi xuân cống hiến nơi Trường Sơn, trở về đời thường nhưng mãi gắn với Trường Sơn bằng văn học như: Tạ Thị Hoán, nữ TNXP có mặt từ ngày đầu mở đường 20 trong “Tiểu đội Công binh thép” tại cua chữ A,  nay là hội viên Hội VHNT Trường Sơn; Dương Thị Thanh Phúc, chiến sỹ Tiểu đoàn 33 công binh, nguyên giảng viên Đại học Hồng Đức, Thanh Hóa; Nguyễn Thị Hồng Táo, nguyên cán bộ Ban XD 67; Lê Thị Vòng, nguyên Chủ tịch TNXP Hà Tĩnh; Hoàng Thị Giao, cựu chiến sỹ C 20 Thông tin, v.v…
          Không nói hết những tác giả đã có tác phẩm in trong cuốn sách, nhưng có điểm chung nhất là họ đã từng một thời gắn bó với Trường Sơn trong khói lửa bom đạn và thiên nhiên khắc nghiệt; họ yêu mến, quý trọng những chiến sỹ Trường Sơn và thông qua trang viết để tỏ lòng tri ân, tôn kính những người lính, TNXP từng có mặt tham gia trên tuyến đường.
          Trong Ban Biên tập, chúng  tôi là người may mắn bởi hầu hết các tác giả trong cuốn sách đã một thời cùng chung sống nơi Trường Sơn bom đạn hoặc ngày nay đang cùng hoạt động trong Hội VHNT Trường Sơn. Những địa danh, nhân vật, sự kiện được phản ảnh trong các tác phẩm hầu hết chúng tôi dược chứng kiến và từng trải. Vì vậy các tác phẩm có tính hiện thực, không sa vào nhân cách hóa hoặc hư cấu quá mức.
       Tuy hầu hết các tác giả không phải là nhà văn, nhà thơ chuyên nghiệp, chỉ là cây bút “nghiệp dư” nhưng do say mê văn học cộng với “chút năng khiếu” đã tạo nên những tác phẩm văn học giầu cảm xúc.
        Các tác phẩm văn xuôi:  “Mở đường 20 Quyết Thắng” của Phan Trầm; “Không thể nào quên” của Binh trạm trưởng Hoàng Trá; “Con đường và cuộc chiến 10 năm” của Chính ủy Bùi Thế Tâm; “Vượt lên chính mình” của Nguyễn Việt Phương;   “Đường 20 một kỳ công - Kỳ tích - Kỳ quan” của Phạm Ngọc Vũ;  “Vượt qua bão lửa Trường Sơn” của Hoàng Anh Tuấn; “Binh Trạm trưởng” của Hồ Bá Thược; “Con đường và dòng sông lịch sử” của Lê Trung Khiên; “Vượt A-T-P” của Hoàng Văn Kính, “Hai nửa yêu thương” của Lê Thúy Bắc, “Tiểu đoàn 335 trên trọng điểm Chà Ang” của Thái Sầm, “Mùa xuân và con đường” của Nguyễn Trung Vãn v.v… đã  đưa người đọc trở lại một thời “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, lý giải vì sao mở đường 20; phương án mở đường; cuộc chiến đấu để giữ thông đường của các lực lượng; những chiến công vang dội và  sự hy sinh anh dũng  cuả bộ đội, TNXP trên tuyến đường… Có thể khẳng định, thông qua những bài viết của các tác giả “gạo cội” đã để lại cho thế hệ ngày nay, hoặc những ai chưa qua Trường Sơn hiểu rõ về Đường 20 Quyết Thắng là một kỳ công - kỳ tích - kỳ quan.
        Trường Sơn, nơi thử thách ý chí, lòng dũng cảm, sự hy sinh của một thế hệ đã viết nên bản hùng ca và xây nên tượng đài chiến thắng, như nhà thơ Tố Hữu đã viết:
“ Trường Sơn xẻ dọc, rọc ngang
Xẻng tay mà viết nên trang sử hồng…”
“… Trường Sơn đông nắng, tây mưa
Ai chưa đến đó như chưa rõ mình”
 
                                  ( Còn nữa)
                                                            Bài và ảnh: Lê Trung Khiên
                                       Ủy viên BCH Hội VHNT Trường Sơn