CHUYỆN VỀ ÔNG ĐỘI TRƯỞNG SẢN XUẤT

                                                                                                             Tản văn

 

        Bức tranh làng quê miền Bắc những năm 1970 thế kỷ trước hiện lên trong ký ức của những người mang tuổi đời hai sương một nắng bằng thanh âm của tiếng kẻng leng keng của làng quê. Bằng màu áo nâu sồng nhuộm bùn đất và bằng một nhân dáng không thể nhòa phai theo năm tháng.
        Đó là thời kỳ cả vùng quê cuộn mình trong nếp sống tập thể của mô hình hợp tác xã nông nghiệp. Nơi ấy, mỗi bông lúa, củ khoai đều đượm nghĩa xóm tình làng, và ông Bùi Văn Trường – người đội trưởng sản xuất năm ấy – chính là linh hồn giữ cho ngọn lửa lao

động luôn rực cháy qua những mùa gieo hạt.

        Thuở ấy, Làng Xuân Áng quê tôi cũng như bao làng quê khác, khi sương mù còn giăng mờ trên những ngọn cây gạo đầu làng và mặt trời vẫn chưa kịp thức giấc, bóng dáng quen thuộc của ông Trường đã in trên các ngả đường đất dốc.

       Đôi dép cao su cắt từ lốp xe cũ đã mòn vẹt gót, chiếc nón lá bạc màu khâu chằng đúp bằng những sợi mây, và cuốn sổ tay sờn góc bọc trong tấm ni-lông cẩn thận là những vật bất ly thân của ông. Không quản ngại những sáng chớm đông rét buốt cắt da cắt thịt hay những ngày hè oi nồng tiếng ve rang, đôi chân gầy guộc ấy hàng ngày vẫn đều đặn đi qua từng con ngõ nhỏ, gõ cửa từng nếp nhà tranh vách đất để phân công công việc cho kịp buổi cày, buổi cấy.

        Tiếng gọi của ông Trường trầm ấm, vang lên giữa không gian yên ắng của làng quê lúc rạng đông, phá tan cái tĩnh mịch của màn sương sớm. "Nhà Thắm hôm nay nhận mạ chiêm ra đồng Trại nhé!"

         Bà Thu chuẩn bị trâu ra đồng cày sớm cho kịp nắng, gieo neo muộn là lỡ mất con nước đấy!

         Lời phân công của ông bao giờ cũng rõ ràng, rành mạch nhưng lại chan chứa sự sẻ chia. Ông Trường không chỉ làm việc bằng trách nhiệm của một người đứng đầu đội sản xuất, mà ông làm việc bằng cái tâm của một người ruột thịt trong nhà. Ông thuộc lòng hoàn cảnh của từng hộ dân trong đội như lòng bàn tay. Nhà nào neo đơn, nhà nào có con nhỏ, nhà nào có người ốm đau hay có chồng con đang đi bộ đội ngoài chiến trường, ông đều nắm rõ.

        Chính vì cái sự thấu hiểu thấu tình đạt lý ấy, lời ông nói ra ai ai cũng nể phục và nghe theo. Khi phân công việc, ông luôn khéo léo sắp xếp: người khỏe mạnh, dẻo dai thì gánh vác việc nặng như cày bừa, đắp đê; phụ nữ nuôi con nhỏ hoặc người già yếu thì nhận những việc nhẹ hơn như nhổ cỏ, mót khoai, băm bèo. Sự tận tụy của ông Trường không nằm ở những mệnh lệnh hành chính khô khan trên giấy tờ, mà nó thấm đẫm tình làng nghĩa xóm, sự thấu hiểu sâu sắc tạo nên một khối đoàn kết vững chắc trong toàn đội sản xuất.

        Trên đồng ruộng bao la, người ta luôn thấy ông Trường có mặt ở những nơi gian khổ và khó khăn nhất. Bản tính năng nổ, miệng nói tay làm khiến ông chẳng bao giờ chịu ngồi yên một chỗ ở bờ ruộng để chỉ tay năm ngón. Khi bờ đập bị rò rỉ nước trong mùa lũ, hay khi con mương dẫn nước vào đồng nội bị nghẽn lối cần nạo vét gấp trong đêm mưa gió bão bùng, ông luôn là người đầu tiên lội xuống bùn sâu ngang hông. Tay cuốc, tay xẻng, thân hình gầy nhưng rắn rỏi của ông sừng sững giữa trời đất làm gương cho bà con xã viên. Nhìn dáng ông lăn xả, chẳng ai bảo ai, mọi người đều tự giác chung tay góp sức, quên đi cả mệt mỏi và cái lạnh giá của thời tiết.

       Cuốn sổ tay của ông Trường chính là một "bách khoa toàn thư" sống của đội sản xuất thời bấy giờ. Trang sổ ố vàng theo thời gian, nét mực Cửu Long có chỗ bị nhòe đi vì mồ hôi rơi xuống, nhưng trong đó ghi chép không thiếu một chi tiết nào: từ ngày công của từng xã viên, lượng phân bón phân phối cho từng sào ruộng, cho đến lịch gieo mạ của từng giống lúa mới. Ông nâng niu cuốn sổ ấy như báu vật, bởi ông hiểu rằng đó là mồ hôi, là công sức, là bát cơm manh áo của hàng trăm con người đang nhìn vào ông. Mỗi tối bên ngọn đèn dầu hỏa tù mù, ông lại cặm cụi lật giở từng trang sổ, tính toán làm sao cho công bằng, minh bạch, không để bất kỳ một ai phải chịu thiệt thòi trong những ngày chia công điểm.

       Hình ảnh ông Trường đẹp nhất có lẽ là vào những ngày mùa gặt hái. Giữa cái nắng vàng hanh hao của mùa thu hay cái nắng gay gắt của ngày hè, ông đứng trên bờ ruộng, nụ cười sạm đen vì nắng gió nhưng lấp lánh niềm vui khôn tả khi đón những gánh lúa vàng ruộm, nặng trĩu vai của bà con nối đuôi nhau về sân kho hợp tác. Tiếng cười nói rộn ràng, tiếng máy tuốt lúa xình xịch vang lên hòa cùng ánh mắt rạng ngời của vị đội trưởng già tạo nên một bức tranh ngày mùa no ấm, hồi sinh sau những tháng ngày lao động miệt mài. Những năm 1970 đầy gian khó nhưng hào hùng ấy đã lùi xa vào dĩ vãng, mô hình đội sản xuất và những buổi chia công điểm nay chỉ còn là tư liệu trong những trang sách lịch sử hay miền ký ức của những người đi trước. Thế nhưng, hình ảnh ông đội trưởng Bùi Văn Trường mộc mạc, kiên trung, suốt đời hết lòng vì việc chung vẫn vẹn nguyên và sáng rõ trong tâm khảm của người dân quê tôi. Ông chính là biểu tượng cao đẹp cho một thế hệ con người sống trách nhiệm, vị tha, luôn đặt cái "chung lên trên cái tôi" riêng để cùng nhau vượt qua những khúc quanh đầy thử thách của lịch sử dân tộc.

        Sau này khi ông đã ở vào cái tuổi ngót nghét tám mươi xuân, có lần ngồi trò chuyện tôi hỏi ông: Cái thời ấy làm cán bộ hợp tác xã không có phụ cấp, lương bổng mà sao các cụ tận tâm, tận lực với công việc tập thể vậy. Ông bình thản rồi phân trần, anh tính lúc ấy cả nước đang tập trung sức người, sức của cho tiền tuyến đánh giặc với khẩu hiệu “thóc không thiếu một cân, quân không thiếu

một người”. vậy nên không ai có thể đứng ngoài cuộc, với lại nhờ như thế mà chúng ta mới chiến thắng thằng Mỹ được chứ. Quả đúng như vậy, ngay trong chiến trường bộ đội, Thanh niên xung phong rồi dân công hỏa tuyến cuộc sống thiếu thốn đủ bề, bom đạn ác liệt, cái sống, cái chết cận kề vậy mà không ai lùi bước, tinh thần luôn luôn lạc quan yêu đời. Họ đã ghi một mốc son chói lọi vào lịch sử trong cuộc kháng chiến chống Mỹ ở thế kỷ hai mươi./
 

                      Bùi Văn Hoằng

Hội viên Hội Văn học nghệ thuật Trường Sơn