“LẰN RANH” TRÊN VTV1
Phim Lằn ranh do NSƯT Mai Hiền làm đạo diễn với dàn diễn viên chính gồm nhiều nghệ sĩ gạo cội như: NSND Trung Anh, NSND Trọng Trinh, NSƯT Phạm Cường, Mạnh Trường, Hồng Diễm, Bảo Anh và một số gương mặt khác được thực hiện bởi Trung tâm Phim truyền hình – Đài Truyền hình Việt Nam phối hợp với Viện Kiểm sát nhân dân tối cao chính thức phát sóng từ ngày 27/10/2025 trên VTV1 vào lúc 21h các ngày thứ Hai đến thứ Sáu hàng tuần đang thu hút sự háo hức của đông đảo khan giả
Là một tác phẩm điện ảnh chính luận giàu tính thời sự, đạo diễn đã rất cao tay khi khai thác cái "lằn ranh" giữa phần con và phần người trong mỗi con người. Bộ phim đặt bối cảnh ở tỉnh Việt Đông trong giai đoạn sáp nhập và tinh gọn bộ máy hành chính, xoay quanh những cuộc đấu tranh chống tham nhũng, lợi ích nhóm và tha hóa quyền lực trong nội bộ các cơ quan nhà nước. Thực hiện chủ trương sáp nhập, tinh gọn bộ máy, những quyết định mang tính chiến lược luôn đứng trước những lựa chọn đầy sức nặng, buộc người lãnh đạo phải cân nhắc từng bước đi sao cho vừa giữ được chuẩn mực đạo đức, vừa đảm bảo lợi ích chung. Lằn ranh vì vậy không chỉ phản ánh những xung đột, mâu thuẫn nội tại mà còn gợi lên trong mỗi người xem suy ngẫm về ranh giới mong manh giữa nhiệt huyết, công lý và cám dỗ của quyền lực, tiền và tình nơi chỉ một lệch chuẩn nhỏ cũng có thể dẫn đến hệ quả lớn. Các nhân vật chính — gồm lãnh đạo tỉnh, kiểm sát viên và cán bộ — đều phải đối mặt với những quyết định trên “lằn ranh” giữa công lý và mưu lợi cá nhân. Mỗi quyết định đều có thể đẩy con người sang một “lằn ranh” khác của đạo đức và pháp luật. Bộ phim góp phần khơi gợi suy nghĩ về bản lĩnh, sự chính trực và tinh thần trách nhiệm của người cán bộ trong công cuộc xây dựng một xã hội công bằng, minh bạch.
Tiêu đề “Lằn ranh” không chỉ là đường chia giữa hai phạm trù đúng và sai, tốt và xấu, mà còn là điểm giao tinh tế giữa quyền lực và trách nhiệm, lợi ích riêng tư và lẽ công bằng. Sống trong một xã hội văn minh, phần người trong mỗi con người phải vượt trội, việc thể hiện cái ‘tôi” phải đặt trong khuôn khổ của đạo đức và luật pháp. Phần con là tất yếu phải có nhưng nó không chi phối phần người mà chỉ làm cho phần người đẹp hơn, đủ đầy hơn, giúp cân bằng hơn. Tuy rất nhỏ, rất mỏng nhưng cái lằn ranh ấy vừa là chứng nhân vừa là cánh cửa cuối cùng để con người hoặc là đứng lại ở phía sáng, hoặc rơi vào vùng tối.
Phim có nội dung khá cuốn hút, ai ngờ ông phó bí thư thường trực tỉnh ủy, một nhân vật đứng thứ 2 trong hệ thống quyền lực cấp tỉnh, thành phố hết sức đạo mạo, nghiêm cẩn, luôn nói những điều... chỉ từ đúng trở lên... lại có mối quan hệ "không trong sáng" với bà chủ tập đoàn Trinh Tam lẳng lơ và xảo quyệt đã gây hẫng hụt với những người yêu ông, từ đó ta dễ liên tưởng đến những chuyện có thật ở tỉnh Lâm Đồng cả dàn lãnh đạo chủ chốt của tỉnh và thành phố Đà Lạt đều "vắng mặt" nhiều ngày khi địa phương có việc, sau mới biết lúc ấy các ông cũng đang làm việc, nhưng là làm việc với cơ quan chức năng. Thanh Hóa cũng thế, cái xứ này tới mấy thế hệ lãnh đạo liên tiếp "vượt lằn ranh" cả vật chất và lằn ranh... trái tim. Rồi ở Vĩnh Phúc, chị Lan Bí thư Tỉnh ủy trước và sau lằn ranh khác nhau rất nhiều, cả hình thức, thần sắc, tới cốt cách. Từ giơ ngón tay "chị cần một triệu" tới cái dáng tiều tụy trước tòa... chứng tỏ cái sợi tóc lằn ranh kia tuy mong manh nhưng khủng khiếp như thế nào.
Dưới góc nhìn xã hội, tình và tiền từ lâu đã trở thành những phép thử khắc nghiệt đối với đạo đức và bản lĩnh con người ở mọi vị trí. Đặc biệt khi quyền lực đi kèm với lợi ích vật chất nếu không giữ được sự liêm chính, con người rất dễ sa ngã trước cám dỗ của tiền và tình. Thực tế cho thấy, nhiều cán bộ cao cấp đã đánh mất uy tín, sự nghiệp và niềm tin của nhân dân chỉ vì không vượt qua được hai chữ “tình – tiền”. Có những vị tưởng như ... trong veo, bất khả vi phạm, bất khả đục thủng...như Nguyễn Xuân Phúc, Võ Văn Thưởng, Vương Đình Huệ…thế mà... Riêng năm 2025 có tới 23 cán bộ cấp cao thuộc diện Trung ương quản lý bị kỷ luật, trong đó có 6 bị xử lý hình sự – Thế mới đau chứ - Đấy là lời cảnh tỉnh rằng quyền lực càng lớn thì trách nhiệm và yêu cầu về đạo đức càng cao; chỉ có sống trong sạch, đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân mới có thể đứng vững trước mọi cám dỗ.
Trong "Vòng xoáy khoái lạc", nhu cầu của con người luôn tịnh tiến theo thu nhập. Khi có một đồng, ta muốn có hai, ba đồng; khi đi xe máy, ta mơ ô tô; khi có biệt thự, ta muốn có thêm đất đai cho con cháu... Khái niệm "đủ" là một biến số không có giới hạn với lòng tham con người. Hơn nữa, người có chức vụ thường không so sánh mình với người lao động, họ so sánh với những doanh nhân nghìn tỷ mà họ quản lý, nảy sinh tâm lý so bì: “Tại sao mình nắm quyền sinh sát, ký duyệt cho họ làm giàu, mà mình lại nghèo hơn họ?”. Sự lệch pha giữa quyền lực chính trị và lợi ích kinh tế chính là mầm mống kích hoạt lòng tham. Khi có quyền dễ hình thành tâm lý "đặc quyền", họ tự bào chữa rằng những khoản quà biếu giá trị lớn là "lộc", là phần thưởng xứng đáng cho công sức lãnh đạo kiểu ban ơn của mình. Ngoài ra, áp lực duy trì các mối quan hệ, chi phí ngoại giao để giữ vững ghế ngồi cũng tạo ra một áp lực tài chính ngầm, buộc họ phải "thu hồi vốn" từ quyền lực, đấy là độc quyền được tự ý phán quyết. Khi cơ chế giám sát yếu, tham nhũng nảy sinh là tất yếu. Họ tham nhũng đôi khi không chỉ vì họ muốn, mà vì họ có thể. Khi cơ hội làm sai quá dễ dàng, lòng tham sẽ trỗi dậy bất chấp thủ đoạn.
Mỗi người dù ở vị trí nào trong xã hội cũng đều có một “lằn ranh”, vấn đề là cái cách ta vượt qua, cái cách ta xử lý, biết dừng lại đúng lúc, đúng chỗ. Cái lằn ranh nó vừa là thử thách, vừa trói buộc con người vào sự lựa chọn sinh tử, nghiệt ngã. Về cơ bản cái phần con trong mỗi con người đều biết cách xử lý vấn đề lằn ranh để vẫn sống đàng hoàng, trưởng thành đầy nhân cách, còn những người chưa... trưởng thành thì được pháp luật xem xét. Đấy chính là lý do để xã hội cần có cả văn chương nghệ thuật và pháp luật.
Hoàng Văn Kính
Hội viên Hội VHNT Trường Sơn