ĐỂ SỐNG ĐƯỢC BẰNG LƯƠNG HƯU
Trong mọi hệ thống an sinh, lương hưu không chỉ là một khoản thu nhập định kỳ mà còn là "phao cứu sinh" giúp người lao động giữ được sự “thăng bằng” tối thiểu khi không còn khả năng lao động.
Từ năm 2016 đến nay, lương hưu, trợ cấp BHXH đã 7 lần được điều chỉnh với mức tăng cao nhất 20,8% (năm 2023) và thấp nhất là 6,92% (năm 2018). Lần tăng gần đây nhất là vào ngày 1-7-2024 với mức tăng 15%.
Thực tế hiện nay cho thấy, nhiều người nghỉ hưu – đặc biệt là những người có mức lương thấp, nghỉ hưu từ lâu – đang phải "co kéo" từng đồng để trang trải cuộc sống. Khi giá thực phẩm, y tế, điện nước liên tục leo thang, mức tăng lương hưu theo tỉ lệ phần trăm nhiều khi "mỏng" trông thấy. Một vài chục nghìn hay vài trăm nghìn đồng tăng thêm không đủ bù đắp chi phí sinh hoạt tăng nhanh, khiến "phao an sinh" vốn đã mong manh lại càng chòng chành hơn.
Đề xuất của Bộ Nội vụ về việc tăng 8% lương hưu từ ngày 1-7-2026 là một động thái trong bối cảnh áp lực chi tiêu ngày càng lớn. Đây là một chính sách mang tính "giữ nhịp" – tức giúp người hưởng lương hưu không bị tụt lại quá xa so với mức sống chung. Mức tăng 8% về cơ bản bù đắp được phần nào trượt giá, tránh tình trạng thu nhập thực tế bị "hao mòn" theo thời gian.
Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở đó, chính sách này vẫn chưa đủ để tạo ra thay đổi đáng kể về chất lượng sống. Bởi lẽ, tăng theo tỉ lệ phần trăm luôn có một "độ lệch" cố hữu: người hưởng cao sẽ tiếp tục được tăng nhiều hơn về số tuyệt đối, trong khi người hưởng thấp dù được hỗ trợ vẫn chỉ tiến gần mức tối thiểu. Khoảng cách giữa các nhóm vì thế không những không thu hẹp mà có thể còn duy trì ở mức đáng kể.
Nếu chỉ dừng ở kỹ thuật tính toán thì chưa đủ. Điều quan trọng là nhìn vào đời sống thực tế của người nghỉ hưu hiện nay. Số liệu cho thấy khoảng 80% người hưởng lương hưu và trợ cấp đang nhận mức từ 3 đến dưới 10 triệu đồng/tháng. Trong đó, không ít người – đặc biệt là cán bộ cấp xã hoặc người nghỉ hưu trước năm 1995 – chỉ nhận khoảng 2,7 đến 3 triệu đồng/tháng, thậm chí thấp hơn.
Với mức thu nhập này, trong bối cảnh giá cả sinh hoạt leo thang, bài toán chi tiêu trở nên vô cùng nghiệt ngã. Tiền lương hưu không chỉ dành cho ăn uống mà còn rất nhiều khoản phải chi trả như y tế, thuốc men – những khoản chi tăng dần theo tuổi tác. Nhiều người buộc phải tiết kiệm tối đa, sống dựa thêm vào con cháu hoặc phải bươn trải, lọ mọ làm việc lặt vặt để bù đắp. Với họ, mỗi vài trăm nghìn đồng tăng thêm không phải là con số nhỏ, mà là phần bù đắp thiết thực cho cuộc sống hằng ngày.
Trong bối cảnh hiện nay, dẫu lương hưu chỉ được tăng vài chục ngàn/tháng cũng là điều đáng quý rồi. Có còn hơn không. Nhưng để theo kịp với sự biến động của thị trường giá cả cũng là điều hết sức chật vật với nhiều đối tượng đang hưởng lương hưu!
Hoàng Văn Kính
Hội viên Hội VHNT Trương Sơn