HÀNH TRÌNH VỀ NGUỒN
                                                                                                                   Tùy bút
 

Đoàn viếng Liệt sỹ tại Nghĩa trang Liệt sỹ Trường Sơn

      Trong những ngày đầu tháng 7- 2026, đoàn cán bộ lãnh đạo Tỉnh ủy, UBND tỉnh, Uỷ ban MTTQ và các ban, ngành tỉnh Thanh Hóa đã về mảnh đất thiêng Quảng Trị tri ân các anh hùng liệt sỹ. Đoàn do ông Trịnh Tuấn Sinh, phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch  Uỷ ban MTTQ tỉnh dẫn đầu
                                                   

        Trong công  cuộc cách mạng giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc,  tỉnh Thanh Hóa có hơn 350.300 người tham gia kháng chiến. Trong đó hơn 55.930 người con đã ngã xuống trên các chiến trường; trên 43.600 thương binh,…. Họ đã góp phần ghi  mốc son chói lọi vào lịch sử cách mạng của dân tộc, góp phần vào đại thắng mùa xuân năm 1975 giải phóng miền nam, thống nhất nước nhà. Trong chiến tranh chống Mỹ cứu nước, trên 250 nghìn người con xứ Thanh tham gia bộ đội trực tiếp chiến đấu trên các chiến trường, trong đó có 33.000 thanh niên xung phong tham gia mở đường, bảo đảm giao thông trên tuyến đường chiến lược Trường Sơn huyền thoại.  Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đã đi qua  nữa thế kỷ nhưng còn vang mãi bản hùng ca bất tử lưu danh  những người con Thanh Hóa anh hùng.
        Mùa hè miền Trung nắng như đổ lửa, song trên các nẻo đường vào Quảng Trị từng đoàn xe, dòng người nối đuôi nhau đi về các “địa chỉ đỏ” tri ân các anh hùng liệt sỹ.  Điểm dừng chân đầu tiên của đoàn cán bộ tỉnh Thanh Hóa là Vũng Chùa- Đảo Yến,  nơi yên nghỉ vĩnh hằng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Những dòng người nối dài con đường lên mộ, gió từ biển thổi vào đã làm vơi đi nắng nóng  mùa hè Quảng Trị. Trước anh linh Đại tướng, ông Trịnh Tuấn Sinh, phó bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Uỷ ban MTTQ tỉnh cùng các đại biểu trong đoàn kính cẩn dâng hoa, dâng hương tưởng niệm công lao to lớn của Đại tướng, người Anh cả của Quân đội Nhân dân Việt Nam mà tên tuổi, sự nghiệp và nhân cách của Người mãi mãi in đậm trong lòng Nhân dân, trở thành biểu tượng sáng ngời của lòng yêu nước và ý chí quật cường của dân tộc Việt Nam.
        Quảng Trị mảnh đất thiêng, nơi hàng trăm nghìn người con của Tổ quốc đã ngã xuống để nối đôi bờ Hiền Lương một dải, để non sông thu về một mối. Bến Hải - Hiền Lương, di tích lịch sử quốc gia đặc biệt đang trong thời gian Lễ hội vì hòa bình năm 2026. Đây là sự kiện  văn hóa nhằm tôn vinh giá trị của hòa bình, tưởng nhớ những anh hùng, liệt sỹ và lan tỏa thông điệp nhân văn từ “tọa độ lửa” năm xưa. Đi trên cầu Hiền Lương, từng là “vết hằn” chia cắt  hai miền Nam - Bắc từ sau Hiệp nghị Gionevo 20/7/1954. Hai bên lan can vẫn sơn hai mầu, nhớ về  hai câu thơ của nhà thơ Thanh Hải: “ Xa nhau chỉ một mái chèo/ Mà như trăm núi, vạn đèo tới đây”. Cây cầu chỉ dài 178 mét với 894 tấm ván lát mà đất nước phải đi chặng đường 18 năm mới nối lại đôi bờ và 21 năm Bắc - Nam mới liền một dải. Để có hôm nay, đã biết bao người con vượt qua bờ Nam sông Bến Hải chiến đấu mà không có trở lại bờ Bắc…
        Trên dải đất tỉnh Quảng Trị cũ có 72 Nghĩa trang liệt sỹ với gần 60.000 ngôi mộ. Tại nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn, nơi yên nghỉ của trên 10.260 liệt sỹ đã hy sinh trên tuyến Đường Trường Sơn huyền thoại để đảm bảo sức người, sức của từ  miền Bắc hậu phương  vào chiến trường miền nam đánh thắng giặc Mỹ xậm lược. Đoàn dâng hoa, dâng hương tại Đài tưởng niệm và khu mộ liệt sĩ quê Thanh Hóa. Với tấm lòng tri ân, ông Trịnh Tuấn Sinh xúc động ghi sổ lưu niệm, theo ông cho biết  trong giai đoạn 2025-2026 tỉnh Thanh Hóa đã hoàn thành tu sửa 1.066 phần mộ liệt sĩ quê Thanh Hóa đang yên nghỉ tại đây.
        Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Đường 9 - nơi yên  nghỉ của hơn 10.500 liệt sĩ đã chiến đấu, hy sinh trên chiến trường Quảng Trị - Đường 9, trong đó có gần 400 liệt sĩ là con em Thanh Hóa đã vĩnh viễn nằm lại mảnh đất này. Từng phần mộ liệt sỹ nghi ngút khói hương với những bông hoa cúc tươi màu dưới ánh chiều hoàng hôn lung linh ánh điện.
      Thành cổ Quảng Trị - biểu tượng bất diệt của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam trong chiến dịch mùa hè đỏ lửa năm 1972, đặc biệt 81 ngày đêm chiến đấu bảo vệ thành Cổ. Trong không gian linh thiêng, tiếng nhạc “Hồn tử sỹ” âm vang khi đoàn đặt vòng hoa và viếng bên tượng đài - ngôi mộ chung của các liệt sỹ hy sinh tại thành Cổ. Sông Thạch Hãn trong xanh, hiền hòa, cách đây 54 năm cũng trong những ngày tháng 7, dòng nước  nhuốm đỏ vì máu của các chiến sỹ đã hòa vào để giữ vững thành Cổ. Vòng hoa trắng và những bông hoa đăng được đoàn thả xuống dòng sông tưởng niệm những người con hy sinh vì Tổ quốc. Nơi dòng Thạch Hãn, bao người con xứ Thanh chiến đấu, hy sinh anh dũng, trong đó tấm gương của Anh hùng LLVT Mai Ngọc Thoảng (xã Ngọc Trạo, Thanh Hóa) dưới mưa bom bão đạn, anh đã bơi ra giữa dòng sông nước chảy xiết và dùng chính hai hàm răng của mình cắn chặt hai đầu dây để tạo thành một chiếc “cầu chì” dẫn điện sống nối hai đầu dây điện thoại bị đứt, bảo đảm chi huy thông suốt từ  Sở  Chỉ huy vào mặt trận.
        Bên bờ Bắc sông Thạch Hãn, tại Đài tưởng niệm trung đội Mai Quốc Ca anh hùng - “Trung đội 1 thắng 100” (B2, C11, D3, E 9, F304), các thành viên trong đoàn  tưởng nhớ các  liệt sỹ hy sinh anh dũng trong trận chiến đấu không cân sức với 3 tiểu đoàn địch ngày 10-4-1972 khi nhận nhiệm vụ dùng 100 kg thuốc nổ đánh sập cầu Quảng Trị (nay là cầu Thạch Hãn) nhằm cắt đứt tuyến tiếp viện của quân địch từ thị xã đến Đông Hà, Ái Tử. Cả trung đội chiến đấu đến viên đạn cuối cùng, 19/20 chiến sỹ hy sinh và bị địch phơi xác bên bờ sông mấy ngày, nhưng do sự đấu tranh quyết liệt của nhân dân nên buộc địch phải chôn cất tập thể dưới hố bom. Trong trận chiến đó chỉ một người bị thương nặng sống sót duy nhất bị địch bắt đưa đi nhà tù Phú Quốc và trao trả tháng 3 năm 1973 là vũ Quang Thành (quê Vĩnh Lộc, Thanh Hóa). Trung đội trưởng Mai Quốc Ca quê xã Hà Hải, Hà Trung cũ, Trong trung đội còn có Hà Trọng Nguyên quê Hải Nhân, Tĩnh Gia; Trương Duy Oai trẻ nhất trung đội quê Vĩnh Minh, Vĩnh Lộc, Thanh Hóa v.v…54 năm đã trôi qua nhưng câu chuyện chiến đấu của trung đội “1 thắng 100” vẫn ngân vang như bản hùng ca bất tử cho các thế hệ hiện tại và mai sau .
       Đoàn  đến dâng hoa, dâng hương tại Nghĩa trang liệt sĩ Thọ Lộc, xã Vạn Trạch - nơi yên nghỉ của hơn 500 cán bộ, chiến sĩ Đội Thanh niên xung phong 25, Đoàn 559, trong đó có 230 liệt sĩ là con em quê hương Thanh Hóa. Họ là những chiến sỹ một thời đối đầu với bom đạn Mỹ trên các tuyến đường chiến lược xuyên Trường Sơn như: Đường 20, 15, …Tại các tại nghĩa trang Liệt sỹ Vĩnh Linh, Vạn Ninh,… thay mặt Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân tỉnh Thanh Hóa, Phó Bí thư Tỉnh ủy Trịnh Tuấn Sinh cùng các thành viên trong đoàn đã thành kính dâng hương lên từng phần mộ các Anh hùng liệt sĩ, bày tỏ lòng biết ơn vô hạn đối với thế hệ đi trước đã không tiếc máu xương, hiến dâng cả tuổi thanh xuân “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, góp phần vào  sự nghiệp giải phóng dân tộc.
         Trong chuyến hành trình về nguồn, Đoàn đã đến với  Đường 20 huyền thoại, một “Kỳ công- kỳ tích- Kỳ quan” như lời Đại tướng Võ Nguyên Giáp khi Người về thăm ngày 17- 3- 1973 tại trọng điểm ATP. Con đường  đã in dấu chân của hàng nghìn bộ đội, TNXP, dân công hỏa tuyến  Thanh Hóa trong cuộc chiến đấu bảo vệ tuyến vượt khẩu chiến lược, đây là một trong 5 tuyến ngang xuyên Trường Sơn ác liệt nhất. Chiến tranh đã đi qua hơn 50 năm, dòng sông Son và Đường 20 Quyết Thắng ngày nay đã trở thành điểm lõi của Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha- Kẻ Bàng. Những con thuyền du lịch rẽ sóng trên sông Son đưa du khách vào thăm Động Phong Nha kỳ vĩ. Đường 20, nay đã trở lại màu xanh ngút ngàn; nhưng dấu tích của trang  sử liệt oanh vẫn còn đó. “Hang Tám cô” - Di tích lịch sử Quốc gia,  nơi ghi dấu ấn về sự hy sinh bi hùng của 8 thanh niên xung phong  quê huyện Hoằng Hóa, Thanh Hóa và 5 chiến sỹ pháo cao xạ vào ngày 14- 11 -1972. Trước ngôi mộ chung của 13 liệt sỹ vừa được khánh thành đúng ngày giỗ sau 53 năm 14-11- 2025. Phó Bí thư Tỉnh ủy Trịnh Tuấn Sinh và các thành viên trong đoàn bày tỏ lòng thành kính, biết ơn trước sự hy sinh anh dũng của các liệt sĩ đã cống hiến tuổi thanh xuân trong khi làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông trên đường 20 Quyết Thắng. Đã hơn nữa thế kỷ từ ngày các liệt sỹ hy sinh trong hang sâu, vậy là sau nhiều lần quy tập, tháng 11-2025 mới trả lại đúng tên tuổi cho các anh, chị.
        Cách “Hang Tám cô” không xa là nhà bia tưởng niệm nữ y tá Liệt sỹ Nguyễn Thị Sặng, người con gái phường Hạc Thành,  thuộc C211- N75 TNXP Thanh Hóa,  đã hy sinh anh dũng ngày 20- 6 -1972. Bên nhà bia tưởng niệm hà “ Hang Y tá”, nơi đã gắn bó với Nguyễn Thị Sặng và đồng đội trong những năm tháng chiến đấu trên tuyến đường 20 huyền thoại, nơi mà không quân Mỹ đã đánh phá hủy diệt tại trọng điểm Trạ Ang, dốc Ba Thang…
         Mỗi Nghĩa trang liệt sỹ, mỗi “ địa chỉ đỏ” đến thăm, ông Trịnh Tuấn Sinh cùng các thành viên trong đoàn trân trọng cảm ơn cấp ủy, chính quyền và Nhân dân tỉnh Quảng Trị đã thường xuyên quan tâm, chăm sóc chu đáo các phần mộ liệt sĩ, trong đó có các liệt sĩ là con em tỉnh Thanh Hóa. Ông cũng đề nghị các cấp, các ngành của tỉnh Thanh Hóa tiếp tục quan tâm giáo dục truyền thống cách mạng cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân, nhất là thế hệ trẻ; thực hiện tốt công tác “Đền ơn đáp nghĩa”, phát huy đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, góp phần vào thực hiện “ chiến dịch 500 ngày đêm tri ân liệt sỹ” và xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh, văn minh./.
 

Ông Trịnh Tuấn Sinh, Phó Bí thư Tỉnh Uỷ Thanh Hóa Thắp hương
tại "Hang Tám cô" đường 20 Quyết thắng



Các Đại biểu thắp hương tại các phần mộ Liệt sỹ



Đoàn viếng thăm Thành Cổ Quảng Trị

                                      Bài:  Lê Trung Khiên
                       UV BCH Hội VHNT Trường Sơn