KỶ NIỆM 60 NĂM NGÀY MỞ ĐƯỜNG 20 QUYẾT THẮNG  

GIỚI THIỆU SÁCH  VIẾT VỀ TRƯỜNG SƠN
“ CON ĐƯỜNG KỲ CÔNG - KỲ TÍCH - KỲ QUAN”

Nhân dịp kỷ niệm 60 năm ngày mở đường 20 Quyết Thắng (06/4/1966 –06/4/2026) và thành lập Binh trạm 14. Ban Liên lạc -Binh trạm 14 thuộc Hội truyền thống Trường Sơn đã xuất bản cuốn cách văn, thơ của nhiều tác giả. 
Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc

      Trong toàn bộ 5 trục dọc và 21 trục ngang của hệ thống đường Trường Sơn, đường 20 Quyết Thắng là trục ngang đã  làm nên những kỳ tích, góp phần vào trang sử vẻ vang đường Trường Sơn huyền thoại. Vào mùa xuân này, xuân Bính Ngọ 2026 vừa tròn 60 năm ngày khởi công mở tuyến đường 20. 
      Vào 17 giờ ngày 21/01/1966 (tức 01 tết Bính Ngọ), Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Nguyễn Tường Lân phát lệnh: “Chọc thủng Trường Sơn, mở đường thắng lợi”. Những loạt mìn nổ rung chuyển núi rừng trên toàn tuyến từ Phong Nha (huyện Bố Trạch, Quảng Bình) vào Lùm Bùm, đường 128A. Con đường dài 125 km, với sự tham gia lao động quên mình của hơn 8.000 bộ đội, thanh niên xung phong, công nhân quốc phòng…Chỉ sau 75 ngày thi công chủ yếu bằng sức người, Ngày 05/4/1966 từ 2 mũi thi công ngoài vào và trong ra đã gặp nhau tại khu vực biên giới Việt – Lào (km 68) trong tiếng reo hò, mừng vui của những người lính và TNXP.
“ Ai đi nhắn gửi lời cùng
 Đường Trường Sơn đã vui chung đôi miền
Ai về ngoài Bắc đừng quên
 Đường 20 nối đôi miền yêu thương
Hậu phương nối với tiền phương
 Trường Sơn một dải con đường nước non” (Thơ Lê Trung Khiên)
       Cũng thời gian đó, Binh trạm 14 thành lập và được Bộ Tư lệnh 500 và 559 giao đảm nhận từ Xuân Sơn, Phong Nha vào km 82 (sông Ta Lê), từ km 82 vào Lùm Bùm do Binh trạm 32 đảm nhận.
        Ngày 16/4/1966 những chuyến xe đầu tiên của Tiểu đoàn 781 chở gạo xuyên đêm chạy từ Tổng kho A (km 6) vào giao cho Binh trạm 32. Từ đây Đường 20 trở thành tuyến đường ngang vượt khẩu phía Tây chủ yếu tránh túi nước Seng Phan “tử huyệt” trên đường 12 nối vào đường 128A.
       Đường 20 sau khi thông, không quân Mỹ tập trung đánh phá vô cùng ác liệt bằng nhiều thủ đoạn hòng ngăn chặn tri viện sức người, sức của từ hậu phương vào tiền tuyến. Nhiều địa danh đã đi vào lịch sử của đường Trường Sơn như: “Tọa độ lửa” bến phà "Xuân Sơn" ; “ Tam giác lửa “Trạ Ang” km 12-14; Ngầm "Cà Roòng" km 54; Cửa khẩu km 68; “Xa mạc lửa” A-T-P (cua chữ A, ngầm Ta Lê, đèo Phu La Nhích) từ km 76- 84, “Cửa tử” Chà Là v.v… Đặc biệt tại ATP, lợi dụng địa hình hiểm trở, không quân Mỹ đã tập trung cao độ nhằm hủy diệt nơi này.
“ Bom ném sạt núi
Bom san bằng đồi
Bom lấp sông suối
Bom chồng lên bom”
       Song với ý chí “tất cả cho tiền tuyến”, Binh trạm 14 cùng các đơn vị công bình của 559 và TNXP mở thêm các tuyến đường tránh như: 20 B, 20 C, 20 D, 20 E, 20 K, QZ 25… với tổng chiều dài 140 km, trở thành một “trận đồ bát quái” xuyên núi rừng, che mắt địch, đảm bảo vận chuyển liên tục.
       Các lực lượng trên tuyến đường 20 lúc lớn nhất gần 20.000 người: 3 tiểu đoàn xe, 2 tiểu đoàn công binh, 1 đại đội cầu phà, 1 tiểu đoàn giao liên (5 trạm), 2 Đội TNXP (cấp tiểu đoàn), 1 trung đoàn pháo phòng không của Sư 375, 01 tiểu đoàn tên lửa, 3 tổng kho (A, B,C) mỗi tổng kho có từ 2-3 đơn vị kho…
        Đường 20 Quyết Thắng là bản hùng ca bất diệt đã ghi đậm dấu tích những người lính Trường Sơn trong 7 năm ròng chiến đấu (tháng 01/1966 – 3/1973), góp vào chương sử vàng của Trường Sơn huyền thoại và đại thắng mùa xuân năm 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất nước nhà. Những lực lượng tham gia trên tuyến đường đã thể hiện bản lĩnh, ý chí kiên cường, sáng tạo. Binh trạm 14 và 10 tập thể, 9 cá nhân được tuyên dương danh hiệu anh hùng LLVTND.
      Ngày 17 tháng 3 năm 1973, Đại tướng Võ Nguyên giáp, Tổng tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam cùng Tư lệnh 559, Tướng  Đồng Sỹ Nguyên về thăm đường 20; đứng trên đèo Phu La Nhích lộng gió và còn tươi màu đất do bom đạn Mỹ cày xới, Đại tường nói: “Đường 20 là một kỳ công- kỳ tích- kỳ quan do ý chí độc lập, tự do của bộ đội và thanh niên xung phong làm nên”.
       Đường 20 ngày nay nằm trong vùng lõi của Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng, trên tuyến đường đã có 7 di tích lịch sử cấp quốc gia và cấp tỉnh. Những địa danh trên trở thành điểm hấp dẫn du khách trong và ngoài nước đến tham quan và trở thành “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng, yêu nước cho thế hệ trẻ; tiêu biểu như: Bến phà Xuân Sơn,  khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt “Hang Tám cô”,  đền tường niệm Liệt sỹ Cà Roòng - ATP v.v…
       60 năm đã đi qua, nhưng ký ức đường 20 vẫn vẹn nguyên trong người lính Trường Sơn năm xưa. Để tái hiện lại một phần đường 20 bằng văn học, Ban Liên lạc Binh trạm 14 thuộc Hội Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh  đã biên soạn cuốn sách “CON ĐƯỜNG: KỲ CÔNG, KỲ TÍCH, KỲ QUAN” Chào mừng 60 năm Ngày mở Đường 20 và thành lập Binh trạm 14 anh hùng (06/4/1966 – 06/4/2026).
                                    ( Còn nữa)
KỲ 2: Tác giả, tác phẩm làm sống lại hiện thực một thời
                 trên đường 20 Quyết Thắng…
                                                                        
                                    Lê Trung Khiên
                UVBCH Hội VHNT Trường Sơn