GẶP LẠI NHỮNG CHIẾN SĨ THAM GIA
BẮN RƠI MÁY BAY MỸ TRÊN ĐẤT BẠN LÀO NĂM XƯA
Chúng tôi may mắn được gặp và nghe những anh bộ đội Cụ Hồ năm xưa kể chuyện bắn rơi máy bay Mỹ nhân dịp "Gặp mặt kỉ niệm 67 năm truyền thống bộ đội Trường Sơn tại Chi hội TS Liễu Đô, xã Lục Yên, tỉnh Lào Cai. Người lính ấy chính là thương binh Hoàng Long Tam.
Thương binh Hoàng Long Tam
Ông sinh ra và lớn lên tại xã Yên Thắng, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái cũ. Ngày 17/5/1971, nhận được giấy gọi nhập ngũ. Thế là anh lính trẻ chưa đến 18 tuổi, tiếp bước cha anh lên đường chống Mỹ. Sau 2 tháng huấn luyện tại Đông Anh, được biên chế vào đơn vị c8D26, sau này thuộc đoàn 559.
Tháng 10/1971, được lệnh của tiểu đoàn vượt Quảng Bình sang Lào. Khi đến cửa khẩu Cha Lo, Hoàng Long Tam bất ngờ gặp nữ Ysỹ Nông Thị Chức (cùng quê) đang công tác tại Đội điều trị 14 (Đây là vị trí quan trọng trên tuyến đường chiến lược 12 A thuộc hệ thống đường Trường Sơn, cách Đồng Hới (Quảng Bình) khoảng 150km). Tại cửa khẩu, tiểu đoàn gặp hai xe ô tô chở thương binh từ mặt trận bên Lào trở về, mọi người cũng hiểu chiến tranh khốc liệt trên dọc đường Trường Sơn nên tất cả luôn trong tư thế sẵn sàng chiến đấu.
Vượt qua bao nhiêu đồi núi, dốc đá hiểm trở, đơn vị đến được nơi tập kết. Đó là Binh trạm 31 (Binh trạm 31 thuộc Đoàn 559 là 1 trong 5 binh trạm ở tuyến giữa, năm 1969 đảm nhiệm cung vận tải từ Mụ Giạ đến Lùm Bùm, cơ quan binh trạm ở Pak Pha Năng). Nhiệm vụ của binh nhì Hoàng Long Tam là lính pháo thủ 57, sẵn sàng cùng đơn vị đánh lại những trận không kích của kẻ thù. Tổ chức đánh địch trên không và mặt đất bảo vệ tuyến hành lang và đội hình vận chuyển.
Sau đó, đơn vị hành quân đến Binh trạm 32 nhận nhiệm vụ mới (Binh trạm 32 - thuộc Đoàn 559 - Bộ đội Trường Sơn, từng đóng quân và đảm trách tuyến hành lang vận tải chiến lược tại khu vực đường 9 Nam Lào và tỉnh Khăm Muộn của Lào, nổi tiếng với các trọng điểm ác liệt như Văng Mu được mệnh danh là "cánh cửa thép Trường Sơn", Phu Kiều và Tha Mé).
Ban ngày VOV10 quần thảo trên bầu trời, tối đến AC 130 oanh tạc hòng san phẳng căn cứ của quân ta. VOV10 nghiêng cánh bên trái là nhả đạn, không khí căng thẳng, mọi người luôn trong tư thế trực chiến.
Ngày 12/12/1971, sau trận đánh, quân ta phủ lại lá ngụy trang. Đồng chí Thể (quê Vĩnh Phú) - Chính trị viên đại đội truyền lệnh của tiểu đoàn: “Bằng mọi giá phải cứu đoàn xe chở hàng của ta khi đi qua ngầm. “Tiểu đội chiến đấu anh dũng đến khi hết đạn, hy sinh và bị thương gần hết, chỉ còn Triệu Rào Chắn (Văn Yên) là không hề hấn gì, đồng chí Tam bị thương vào chân, bò trườn qua người đồng chí Thể đã hy sinh, nằm trong hầm và sau đó được đưa về Trạm phẫu chữa trị.
Sau khi lành vết thương, Hoàng Long Tam về Binh trạm 39 (Binh trạm 39 thuộc Đoàn 559 - Binh đoàn Trường Sơn từng đóng quân và thực hiện nhiệm vụ vận tải, bảo đảm hậu cần trên tuyến đường 23 và tuyến đường H2 thuộc tây Trường Sơn, trên địa phận tỉnh Attopeu (Lào), đơn vị trực thuộc sự chỉ huy của Bộ Tư lệnh 72 Đoàn 559) trực tiếp tham gia bắn rơi máy bay Mỹ.
Có lẽ ông nhớ nhất trận đánh vào 9h30 phút ngày 18/3/1972 tại Xa Na Vẳn- Cao nguyên Bô Lô Ven (trong đơn vị có Trịnh Văn Ba (Ảnh dưới) và Hoàng Văn Quế là đồng hương Lục Yên tham gia đánh trận đó).
Thương binh Trịnh Văn Ba
Phía định đưa rất nhiều OVO10 rải bom. Mìn hướng mìn lá, phong tỏa trận địa. Cấp trên ra lệnh nổ súng, đón OV10 bay vào. Rất bình tĩnh, Hoàng Long Tam nhằm đúng 1 chiếc OV10 bắn. Chiếc máy bay chao đảo rồi bốc cháy, phi công Mỹ nhảy dù. Cuộc chiến đấu diễn ra hết sức dữ dội. Quân địch tìm kiếm phi công nên bắn như vãi đạn xuống trận địa. Quân ta đã tiêu diệt 7 máy bay của địch. Chiến thắng này đã làm nức lòng bộ đội ta trên chiến trường Nam Lào. Nhưng một số đồng chí đã hy sinh trong đó có người bạn đồng hương Hoàng Văn Quế (mãi đến năm 2025, gia đình mới tìm và đưa hài cốt liệt sĩ Quế về nước)- Giọng ông nghẹn lại.
Hoàn thành nghĩa vụ quốc tế trên đất nước bạn Lào anh em, đơn vị nhận lệnh về nước. Chia tay bộ đội Pa Thét Lào và đồng bào nơi đây thật xúc động. Tạm biệt Cánh Đồng Chum, tạm biệt đồng đội đang yên nghỉ trên đất nước Triệu Voi… những anh lính trẻ mặt sạm đen nắng gió, khói súng rưng rưng xúc động.
“Để có cuộc sống hòa bình như ngày hôm nay, biết bao nhiêu Liệt sỹ đã nằm lại dọc tuyến Trường Sơn khói lửa, hãy trân trọng và giữ lấy”- lời của người người thương binh, người chiến sỹ Trường Sơn năm xưa như một lời nhắc nhở thế hệ sau hãy trân trọng và gìn giữ./.
Bài và ảnh: Thúy Hậu
CTV Trang tin điện tử và Bản tin T.Sơn tại Lào Cai